Білім беру ұйымдарының қауіпсіздігі мен инфрақұрылымын бақылаудан бастап кадрлық есеп пен тамақтануды ұйымдастыруға дейінгі үдерістер бір цифрлық ортаға біріктірілді
Шымкентте білім беру саласын басқарудың жаңа форматы қалыптасып келеді. Қалада алғаш рет әзірленген AIQYN кешенді цифрлық жүйесі білім беру ұйымдарының қауіпсіздігін, инфрақұрылымын және басқару процестерін бір ортадан бақылауға мүмкіндік беріп отыр. Жүйенің ерекшелігі – бұрын бөлек жұмыс істеген бірнеше ақпараттық тетікті бір цифрлық экожүйеге біріктіруінде.
Бүгінде AIQYN-нің еліміздің өзге өңірлерінде баламасы жоқ. Бұл – Шымкенттің білім саласын цифрландыруда өңірлік бастамамен шектелмей, жаңа технологиялық шешімдерді нақты практикаға енгізіп отырғанын көрсетеді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздің цифрлық трансформациясын жеделдету, жасанды интеллект мүмкіндіктерін тиімді пайдалану және мемлекеттік басқарудың сапасын жаңа технологиялар арқылы арттыру міндетін қойып отыр. Осы тұрғыдан алғанда, AIQYN – цифрландыруды тек есеп жүргізу құралы ретінде емес, нақты шешім қабылдауға көмектесетін басқару тетігіне айналдырудың мысалы.
Қауіпсіздік – жүйенің басты өзегі.
AIQYN құрамына бірнеше маңызды цифрлық жүйе біріктірілген. Олардың қатарында инфрақұрылымды мониторингтейтін SAPA жүйесі, бейнебақылау және интеллектуалды бейнеталдау, тамақтану мен кітапхана есебі, Sana кадрлық есеп және тарификация жүйесі, сондай-ақ өрт қауіпсіздігін бақылау жүйесі бар.
Бүгінде жүйеге 12 мыңнан астам интеллектуалды бейнеталдауы бар камера қосылған. Олар қаладағы 147 мектепті қамтып отыр.
Интеллектуалды бейнеталдау технологиясы кадрларды жай ғана бақылап қоймайды. Жүйе агрессивті әрекет, бет-әлпет, қару, тыйым салынған аумаққа кіру және өрт қаупі секілді жағдайларды нақты уақыт режимінде автоматты түрде анықтай алады.
Қауіпті жағдай тіркелген кезде операторға арнайы хабарлама түседі. Онда оқиғаның болған нысаны, мекенжайы, нақты камерасы және уақыты көрсетіледі. Бұл төтенше жағдайға ден қою уақытын қысқартып, адам факторынан туындайтын тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді.
Жүйеде білім беру ұйымдарының қызметкерлеріне арналған «Дүрбелең түймесі» де қарастырылған. Төтенше жағдай туындаған кезде қызметкер осы тетік арқылы Жедел басқару орталығына тікелей хабар бере алады.
Осылайша, цифрлық технология білім беру ұйымындағы қауіпсіздікті бақылаудың қосымша құралы ғана емес, жедел әрекет ету жүйесінің бір бөлігіне айналып отыр.
Бір картадағы 147 мектеп
AIQYN-нің тағы бір ерекшелігі – білім беру нысандарының инфрақұрылымын бірыңғай карта арқылы бақылауға мүмкіндік беруі.
Бұған дейін әртүрлі дерек бірнеше жүйеде немесе бөлек есептерде сақталса, жаңа цифрлық орта қажетті ақпаратты бір жерден көруге жол ашады. Бұл мектеп ғимараттарының жағдайын, инженерлік инфрақұрылымын және басқа да нысандар бойынша мәліметтерді жедел талдауға мүмкіндік береді.
Мұндай тәсіл басқару шешімдерінің сапасын арттыруға ықпал етеді. Мәселен, белгілі бір нысанға қатысты мәселе туындағанда, жауапты маман ақпаратты әр жерден жинамай-ақ, бірыңғай цифрлық ортадан қажетті деректі ала алады. Яғни технологияның басты артықшылығы – ақпаратты жинауда емес, оны басқару шешіміне айналдыруда.
Асхана, кадр, кітапхана – барлығы бір жүйеде. AIQYN мектеп өмірінің қауіпсіздікпен ғана шектелмейтін өзге де бағыттарын қамтиды. Жүйе арқылы оқушылардың асханаға келуі мен тамақтануын нақты уақыт режимінде бақылауға болады. Бұл мектептегі тамақтандыру процесінің ашықтығын арттырып, оқушылардың ыстық тамақпен қамтылуын бақылауға мүмкіндік береді. Кадрлық бағытта қызметкерлер туралы мәліметтер, олардың жүктемесі мен тарификациясы цифрлық форматта басқарылады. Ал кітапхана есебі де ортақ жүйеге енгізілген. Нәтижесінде білім беру ұйымының бірнеше маңызды бағыты бір цифрлық кеңістікте тоғысып отыр.
Жасанды интеллект элементтерінің енгізілуі жүйенің мүмкіндігін одан әрі кеңейтеді.
AIQYN құрамындағы AI-ассистент басшыларға үлкен көлемдегі деректерді қолмен қарап, ұзақ уақыт талдаудың орнына, қажетті ақпаратты сұрау арқылы жылдам алуға мүмкіндік береді. Бұл – білім беру ұйымдарын басқару мәдениетінің өзгеріп келе жатқанының белгісі. Яғни басшының уақыты техникалық есеп жинауға емес, нақты шешім қабылдауға, оқу процесін жетілдіруге және ұжымның жұмысын тиімді ұйымдастыруға көбірек жұмсалады.
Президенттің жасанды интеллектіні қоғамның түрлі салаларына кеңінен енгізу жөніндегі бастамалары аясында мұндай шешімдердің маңызы арта түседі. Өйткені жасанды интеллектінің негізгі артықшылығы – адамды алмастыру емес, оның шешім қабылдау мүмкіндігін күшейту.
Цифрландырудың тиімділігі тек технологиялық көрсеткіштермен өлшенбейді. Оның нақты экономикалық нәтижесі де болуы қажет. AIQYN жүйесінің 9 айдағы жұмысының нәтижесінде Шымкентте 10,2 млрд теңге бюджет қаражаты үнемделген. Бұл көрсеткіш цифрлық басқарудың қаржылық тиімділігін де көрсетеді. Бір жүйеге жинақталған нақты деректер ресурстарды тиімді жоспарлауға, қайталанатын процестерді қысқартуға және басқару шешімдерінің дәлдігін арттыруға мүмкіндік береді. Осылайша, AIQYN – жай ғана бейнебақылау немесе есеп жүйесі емес. Ол қауіпсіздік, инфрақұрылым, кадр, тамақтану, кітапхана және басқару деректерін біріктіретін тұтас цифрлық экожүйе.
Шымкенттің бұл тәжірибесі білім беру саласын цифрландырудың жаңа кезеңіне жол ашып отыр. Бүгін 147 мектепті біріктірген жүйе ертең білім сапасын бағалау, ресурстарды тиімді бөлу және жасанды интеллект негізінде басқару шешімдерін жетілдірудің жаңа мүмкіндіктерін қалыптастыруы ықтимал.
Цифрландырудың түпкі мақсаты – технологияны көбейту емес, адамға жайлы, қауіпсіз әрі тиімді орта қалыптастыру. Шымкенттегі AIQYN жүйесі осы мақсаттың білім саласындағы нақты көрінісіне айналып келеді.
