Қазақстан мен Өзбекстан – тарихы тамырлас, тағдыры сабақтас, мәдениеті мен руханияты үндес қос халық. Екі ел арасындағы қарым-қатынас тек географиялық көршілікпен шектелмейді. Бұл – ғасырлар бойы қалыптасқан бауырластық, өзара сыйластық пен рухани жақындықтың айқын көрінісі. Бүгінде бұл байланыс жаңа мазмұнмен толығып, нақты істер арқылы нығайып келеді. Соның жарқын дәлелі – мемлекет басшылары деңгейіндегі кездесулер мен халықтар арасындағы мәдени-гуманитарлық байланыстар. 11 сәуір күні Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бейресми сапармен Өзбекстан еліне барды. Бұл сапардың символдық мәні ерекше болды. Мемлекет басшысы Өзбекстанның тарихи-мәдени орындарын аралап, Шавкат Мирзиёевпен бейресми жағдайда жүздесті. Екі ел президенттерінің мұндай форматтағы кездесуі – ресми келіссөздерден бөлек, өзара сенім мен достықты тереңдете түсетін маңызды дипломатиялық қадам. Бұл – тек саясат емес, бұл – халықтар арасындағы байланыстың беріктігін көрсететін белгі.
Осы жоғары деңгейдегі сапардың жалғасы ретінде Түркістан облысынан құралған делегациялық топ та арнайы бағыт алды. Құрамында ғалымдар, журналистер, зиялы қауым өкілдері бар топтың бұл сапары – мазмұны жағынан да, мағынасы жағынан да ерекше. Делегацияның басты мақсаты – көрші елдің туризм саласындағы тәжірибесін көзбен көру, мәдени мұрасымен танысу, сондай-ақ екі ел арасындағы рухани байланысты одан әрі нығайту. Бұл – жай ғана сапар емес. Бұл – екі халық арасындағы бауырластықты нақты іспен бекіту. Бұл – ортақ тарих пен ортақ болашаққа жасалған қадам. Қазіргі таңда туризм – әлемдік экономиканың ең қарқынды дамып келе жатқан салаларының бірі. Туризм тек экономикалық табыс көзі ғана емес, сонымен қатар елдің имиджін қалыптастыратын, мәдениетін танытатын маңызды құрал. Осы тұрғыдан алғанда, көрші Өзбекстанның туризм саласындағы жетістіктерін зерделеу – сапардың басты бағыттарының бірі болды.
Сапар Қазығұрт ауданынан бастау алды. Қазақ даласындағы киелі мекендердің бірі саналатын Қазығұрт – аңыз бен ақиқат астасқан ерекше өңір. Халық арасында кең тараған аңызға сәйкес, дәл осы Қазығұрт тауының басында Нұх пайғамбардың кемесі тоқтаған деседі. Бұл аңыз – ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа жетіп, бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Осы тарихи-танымдық негізде мұнда Нұх пайғамбар кемесі мемориалдық кешені бой көтерген. Кешен – тек сәулеттік нысан емес, ол – рухани символ, тарихи жадтың көрінісі. Бұл жерге келген әрбір адам тек табиғаттың сұлулығын тамашалап қана қоймай, терең тарихи әрі рухани мәнді сезінеді.
Шекарадан өткен сәттен бастап-ақ Өзбекстандағы туризмнің жүйелі түрде дамығанын аңғаруға болады. Жол сапасы, инфрақұрылым, туристерге көрсетілетін қызмет деңгейі – барлығы үйлесімді ұйымдастырылған. Сапар бағыты Заамин ауданына қарай жалғасты. Табиғаты көз тартарлық, ауасы таза, климаты қолайлы бұл аймақ – Өзбекстанның туристік әлеуеті жоғары өңірлерінің бірі. Бұл жерде орналасқан Заамин өлкетану музейі – аймақтың тарихы мен мәдениетін бір арнаға тоғыстырған маңызды орталық. Музей экспозицияларында Заамин өңірінің көне дәуірден бүгінгі күнге дейінгі даму кезеңдері кеңінен қамтылған. Археологиялық қазбалардан табылған құнды жәдігерлер, этнографиялық бұйымдар, ұлттық киімдер мен тұрмыстық заттар – барлығы осы өлкенің бай мұрасын айғақтайды. Сонымен қатар музейде табиғат бөлімі де бар. Мұнда Заамин ұлттық табиғи паркінің флорасы мен фаунасы таныстырылып, аймақтың табиғи ерекшеліктері туралы кең мағлұмат беріледі. Музей 1993 жылы құрылған. Ал 1994 жылдың 18 мамырында, Халықаралық музейлер күні, келушілерге ресми түрде есігін ашқан. Бүгінде музей қорында 30 мыңнан астам жәдігер сақталған. Бұл – тек ғылыми-мәдени орталық қана емес, сонымен қатар өңірдің туристік әлеуетін арттыратын маңызды нысан. Сапар барысында делегация Шараф Рашидов мемориалдық музей-үйіне де барды. Бұл – Өзбекстанның көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Шараф Рашидовтың өмірі мен қызметіне арналған ерекше тарихи орын.
Музей-үйде қайраткердің жеке заттары, сирек фотосуреттері мен тарихи құжаттары сақталған. Экспозициялар арқылы оның ел дамуына қосқан үлесі, саяси қызметі және шығармашылық қыры жан-жақты көрсетіледі. Әсіресе, интерьердің бастапқы қалпы сақталғаны – келушілерге сол дәуірдің атмосферасын сезінуге мүмкіндік береді. Бұл музей – өткен мен бүгінді жалғайтын алтын көпір іспетті. Сапардың келесі бағыты – Бұхара қаласы. Орталық Азияның інжу-маржаны саналатын бұл шаһар – әлемдік деңгейдегі тарихи орталықтардың бірі. Бұхара – ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген. Қаланың тарихы 2500 жылдан асады. Ол Ұлы Жібек жолының бойындағы ең ірі мәдени және сауда орталықтарының бірі болған. Бұл қалаға келген әрбір адам өзін ашық аспан астындағы музейде жүргендей сезінеді. Себебі мұнда әрбір көше, әрбір ғимарат, әрбір тас – тарихтан сыр шертеді. Қаладағы ең қасиетті орындардың бірі – Бахауддин Нақшбанди кесенесі. Сопылық ілімнің негізін қалаушы Бахауддин Нақшбанди жерленген бұл кешен – бүкіл мұсылман әлемі үшін маңызды рухани орталық. Айта кету керек, Қазақстан Президентінің сапары дәл осы кесенеге барудан басталған. Қасым-Жомарт Тоқаев пен Шавкат Мирзиёев мемориалдық кешенді аралап, Құран аяттарын тыңдап, екі халықтың бірлігі мен бейбітшілігі үшін дұға жасады. Бұл – тек ресми рәсім ғана емес, терең рухани мағынаға ие символдық сәт болды. Бұхарадағы тағы бір маңызды тарихи нысан – Исмаил Самани кесенесі. Бұл – Орта Азиядағы ең көне әрі бірегей сәулет ескерткіштерінің бірі. Сонымен қатар қаладағы Калян мұнарасы – ғасырлар бойы сақталған архитектуралық ғажайып. Ал Пои-Калян ансамблі – Бұхараның басты символдарының бірі саналады. Бұл нысандар – тек сәулет өнерінің үлгілері ғана емес, тұтас бір дәуірдің тарихын бейнелейтін мәдени мұра. Жалпы, Бұхара – тек туристік қала емес. Бұл – руханияттың, тарихтың және мәдениеттің тоғысқан мекені.
Жалпы алғанда, бұл сапар – жан-жақты мазмұнға ие маңызды іс-шара болды. Бұл – туризмді дамытуға бағытталған тәжірибе алмасу алаңы, мәдени байланысты нығайтатын көпір, әрі ең бастысы – қазақ пен өзбек халқының арасындағы бауырластықты айқындайтын жарқын көрініс. Мұндай сапарлар – тек бүгін үшін емес, болашақ үшін де маңызды. Себебі, ортақ тарихы бар халықтардың бірлігі – тұрақтылық пен дамудың кепілі. Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы достық – уақыт өткен сайын нығая бермек. Ал осындай сапарлар сол достықтың нақты дәлелі болып қала береді.
