Шымкент қаласында денсаулық сақтау саласын дамыту, медициналық қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін арттыру, тұрғындардың өмір сүру ұзақтығын ұлғайту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Биылғы тоғыз айдың қорытындысы бойынша қалада бірқатар маңызды нәтижеге қол жеткізіліп, жоғары технологиялық медициналық көмектің мүмкіндіктері кеңейді. Атап айтқанда, өмір сүру ұзақтығы республикалық көрсеткіштен жоғарылап, бірқатар әлеуметтік маңызы бар аурулардан болатын өлім-жітім деңгейі төмендеді.
Осы және басқа да өзекті мәселелер Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Арман Сәбитовтің төрағалығымен өткен денсаулық сақтау саласының 2026 жылғы тоғыз айдағы жұмыс қорытындысына арналған алқа отырысында талқыланды. Жиында медициналық қызмет көрсету сапасы, дәрілік заттардың айналымын бақылау, санитариялық-эпидемиологиялық ахуал, иммунопрофилактика және Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры қызметінің нәтижелері қаралды.
Алқа отырысына мемлекеттік және жекеменшік медициналық ұйымдардың басшылары, санитариялық-эпидемиологиялық бақылау және медициналық-фармацевтикалық бақылау департаменттерінің өкілдері, сондай-ақ денсаулық сақтау басқармасының мамандары қатысты.
ӨМІР СҮРУ ҰЗАҚТЫҒЫ – МАҢЫЗДЫ КӨРСЕТКІШ
Денсаулық сақтау басқармасының басшысы Қайрат Қалыбековтің мәліметінше, Шымкент тұрғындарының туған кездегі күтілетін өмір сүру ұзақтығы 77,2 жасты құрады. Бұл – республикалық орташа көрсеткіштен 0,5 жасқа жоғары нәтиже. Қаладағы жалпы өлім-жітім көрсеткіші 2,7 деңгейінде тұрақтады.
Сонымен қатар өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда қан айналымы жүйесі ауруларынан болатын өлім-жітім көрсеткіші 104,6-дан 95,3-ке, қатерлі ісіктерден болатын өлім-жітім 48,6-дан 45,8-ге, ал жазатайым оқиғалардан болатын өлім-жітім 28,9-дан 27,7-ге дейін төмендеді.
Бұл нәтижелер аурулардың алдын алу, оларды ерте кезеңде анықтау және науқастарға уақтылы медициналық көмек көрсету бағытындағы шаралардың маңызын көрсетеді. Дегенмен ана мен нәресте өлім-жітімін азайту, созылмалы аурулардың асқынуына жол бермеу және тұрғындардың денсаулығын тұрақты бақылау алдағы кезеңдегі басым міндеттер қатарында қала береді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев денсаулық сақтау жүйесін жетілдіру, медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін арттыру, азаматтардың өмір сүру ұзақтығын ұлғайту мәселелеріне үнемі назар аударып келеді. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкентте қол жеткізілген оң көрсеткіштер халық денсаулығын нығайтуға бағытталған жұмыстың маңызын айқындайды. Алдағы уақытта да профилактикалық медицинаны дамыту, ауруларды ерте диагностикалау және медициналық қызмет сапасын арттыруға басымдық беру қажет.
ЖОҒАРЫ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ОТАЛАРҒА ЖОЛ АШЫЛДЫ
Қаладағы медициналық көмектің сапасын арттыруда заманауи технологияларды енгізу мен күрделі оталарды жергілікті деңгейде жасау мүмкіндігін кеңейтудің маңызы зор. Осы бағытта Шымкент қалалық көпбейінді онкологиялық орталығында бірқатар жаңа емдеу тәсілі қолданысқа енгізілді.
Есепті кезеңде орталықта алғаш рет екі науқасқа күрделі лапароскопиялық панкреатодуоденальды операция жасалды. Сонымен қатар сүйек кемігін трансплантациялау әдісі енгізілді. Бүйрек ісігін емдеуде де жаңа технология қолданылып, сегіз науқасқа криоабляция әдісімен аз инвазивті ем жүргізілді.
Криоабляция – ісік тінін төмен температураның көмегімен зақымдауға негізделген емдеу әдісі. Мұндай технологиялар тиісті медициналық көрсетілімдер болған жағдайда хирургиялық араласудың көлемін азайтуға және науқастарды емдеудің жаңа мүмкіндіктерін қарастыруға жол ашады.
Ал қалалық №1 клиникалық ауруханада бүйрек трансплантациясының жалпы саны 256-ға жетті. Бұл қалада ағза трансплантациясы бағытындағы медициналық тәжірибенің қалыптасып, күрделі емдеу түрлерін көрсету әлеуетінің артып келе жатқанын аңғартады.
Жоғары технологиялық медициналық көмектің дамуы тұрғындардың күрделі ем алу үшін басқа өңірлерге бару қажеттілігін азайтуға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге бұл бағытта білікті мамандар даярлау, медициналық жабдықтарды тиімді пайдалану және емдеу нәтижелерінің сапасын тұрақты бақылау маңызды.
МЕДИЦИНАЛЫҚ КӨМЕКТІҢ ҚОЛЖЕТІМДІЛІГІ КЕҢЕЙІП КЕЛЕДІ
Қазіргі таңда Шымкент қаласының тұрғындары мен қонақтарына 16 752 медицина қызметкері көмек көрсетеді. Оның ішінде 5 368-і – дәрігер, 11 384-і – орта буынды медициналық қызметкер.
Дәрігерлермен қамтамасыз етілу көрсеткіші 1 000 тұрғынға шаққанда 41,2-ні құрап, республикалық орташа деңгейден (41,0) жоғары болды. Бұл қаладағы медициналық кадрлық әлеуеттің маңызды көрсеткіштерінің бірі саналады.
Қалада алғашқы медициналық-санитариялық көмек көрсететін 58 ұйым жұмыс істейді. Оның 14-і мемлекеттік, 44-і жекеменшік медициналық ұйым. Мемлекеттік ұйымдарда 593 684 тұрғын тіркелсе, жекеменшік секторда 708 317 адамға қызмет көрсетіледі. Осылайша, тұрғындардың 46 пайызы мемлекеттік, 54 пайызы жекеменшік медициналық ұйымдарды таңдаған.
Стационарлық медициналық көмек көрсету желісі де қалыптасқан. Қалада тәулік бойы жұмыс істейтін 46 медициналық ұйым бар. Олардың жалпы төсек қоры – 4 870 орын. Оның 3 757-сі мемлекеттік, 1 113-і жекеменшік секторға тиесілі.
Бұған қоса, күндізгі стационарлық көмек көрсететін ұйымдар саны 124-ке жетіп, төсек қоры 1 888 орынды құрады. Оның 1 151-і мемлекеттік, 737-сі жекеменшік медициналық ұйымдарда орналасқан.
Бұл көрсеткіштер қалада медициналық қызмет көрсетудің ауқымды желісі қалыптасқанын байқатады. Дегенмен ұйымдар саны мен төсек қорының артуымен қатар, қызмет сапасын біріздендіру, кезек күту уақытын қысқарту, дәрігерлердің жүктемесін оңтайландыру және медициналық көмектің барлық тұрғынға тең қолжетімді болуын қамтамасыз ету де маңызды.
ЖҮРЕК АУРУЛАРЫН ЕМДЕУ МҮМКІНДІГІ АРТТЫ
Қан айналымы жүйесі аурулары халық денсаулығына әсер ететін негізгі факторлардың бірі болғандықтан, бұл бағыттағы медициналық көмекті жетілдіру ерекше маңызға ие. Шымкентте тері арқылы коронарлық араласу жүргізетін төрт орталық жұмыс істейді.
Мұндай орталықтардың қызметі жүрек-қан тамырлары аурулары бар науқастарға мамандандырылған көмек көрсетуге бағытталған. Уақтылы диагностика мен тиімді емдеу инфаркт секілді ауыр жағдайлардың салдарын азайтуда маңызды рөл атқарады.
Сонымен қатар қалада 14 бейінді құзыреттілік орталығы ашылды. Бұл медициналық ұйымдардың белгілі бір бағыттар бойынша тәжірибесін жетілдіруге, мамандардың кәсіби мүмкіндіктерін дамытуға және емдеу тәсілдерін жүйелеуге жағдай жасайды.
Жүрек ауруларын емдеумен қатар, олардың алдын алу жұмыстарына да басымдық берілуі керек. Тұрғындарды скринингтік тексерулермен қамту, қан қысымы мен қандағы қант деңгейін бақылау, дұрыс тамақтану мен дене белсенділігін насихаттау – аурушаңдықты төмендетудің маңызды тетіктері.
АИТВ-НЫҢ АЛДЫН АЛУ ЖӘНЕ ДӘРІ-ДӘРМЕКПЕН ҚАМТУ
Қалада АИТВ-мен өмір сүретін адамдарға медициналық көмек көрсету және олардың емге қолжетімділігін қамтамасыз ету бағытында да жұмыс жүргізілуде. Есепті кезеңде антиретровирустық терапиямен қамту көрсеткіші 93 пайызды құрады. Ал өз мәртебесін білетін АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың үлесі 95 пайызға жетті. Бұл жоспарлы 91 пайыздық межеден жоғары.
Аталған бағытта ауруды ерте анықтау, емді үздіксіз жалғастыру және профилактикалық түсіндіру жұмыстарын жүргізу маңызды. Сонымен қатар медициналық ұйымдарда құпиялылықты сақтау мен кемсітушілікке жол бермеу де сапалы қызмет көрсетудің ажырамас бөлігі болып саналады.
Дәрілік заттардың қолжетімділігі мәселесі де назардан тыс қалған жоқ. «Әлеуметтік әмиян» жобасы аясында дәрілік рецепттердің 81,7 пайызы орындалған. Бұл бағыттағы жұмысты жетілдіру үшін дәрілік қамтамасыз ету үдерісін бақылау, рецепттердің уақытылы орындалуын қадағалау және тұрғындарға қажетті препараттардың қолжетімділігін арттыру маңызды.
ПРОФИЛАКТИКА МЕН САНИТАРИЯЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІК – БАСТЫ НАЗАРДА
Алқа отырысында санитариялық-эпидемиологиялық ахуал мен иммунопрофилактика мәселелері де қаралды. Бұл бағыттар халықтың денсаулығын қорғау, жұқпалы аурулардың таралуына жол бермеу және қоғамдық денсаулық сақтау жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін айрықша мәнге ие.
Иммунопрофилактика бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүйелі жүргізу, екпемен қамту көрсеткіштерін бақылау және тұрғындардың медициналық сауаттылығын арттыру қажет. Ал санитариялық-эпидемиологиялық бақылау саласында аурулардың алдын алу шараларының тиімділігі мен медициналық ұйымдардағы қауіпсіздік талаптарының сақталуы маңызды.
Мемлекет басшысының тапсырмалары аясында медициналық көмектің сапасын арттырумен қатар, азаматтардың денсаулығын сақтау мен аурулардың алдын алу тетіктерін күшейту міндеті де өзекті. Бұл ретте алғашқы медициналық-санитариялық көмек жүйесінің әлеуетін арттыру, профилактикалық тексерулердің тиімділігін қамтамасыз ету және цифрлық шешімдерді ұтымды пайдалану маңызды бағыттар болып қала береді.
АЛДАҒЫ МІНДЕТТЕР АЙҚЫНДАЛДЫ
Алқа отырысының қорытындысында денсаулық сақтау саласының өзекті мәселелері талқыланып, медициналық қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін арттыруға бағытталған міндеттер айқындалды.
Алдағы кезеңде аурулардың алдын алу және ерте диагностикалау жұмыстарын күшейту, жоғары технологиялық емдеу әдістерін дамыту, медициналық ұйымдар арасындағы сабақтастықты жетілдіру, дәрілік заттардың қолжетімділігін қамтамасыз ету және санитариялық-эпидемиологиялық қауіпсіздікті сақтау маңызды болып қала береді.
Сондай-ақ медициналық қызметтің нәтижелілігін бағалауда тек сандық көрсеткіштерге емес, тұрғындардың нақты қажеттіліктеріне, емдеу сапасына және азаматтардың медициналық көмекке қанағаттану деңгейіне де назар аудару қажет.
Өйткені денсаулық сақтау саласының басты өлшемі – ашылған орталықтар мен енгізілген технологиялардың саны ғана емес, олардың адам өмірін сақтауға, аурудың алдын алуға және әр тұрғынның сапалы медициналық көмек алуына қосқан үлесі.
Шымкентте тоғыз айда қол жеткізілген оң нәтижелер саланың даму әлеуетін көрсетеді. Ендігі міндет – осы жетістіктерді тұрақты үрдіске айналдырып, медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін одан әрі арттыру арқылы қала тұрғындарының денсаулығын нығайту.
