Мемлекет басшысының бұқаралық спортты дамыту және өскелең ұрпақтың әлеуетін арттыру жөніндегі міндеттері аясында мегаполисте шахмат инфрақұрылымы кеңейді
Шымкентте зияткерлік спортты дамытуға бағытталған маңызды бастама жүзеге асты. Қалада бір мезгілде үш шахмат үйі ашылып, тұрғындардың шахматпен тұрақты айналысуына жаңа мүмкіндік жасалды. Жаңа нысандар Абай атындағы саябақта, Металлургтер саябағында және 17-шағынаудандағы жаяу жүргіншілер аллеясында орналасқан.
Ашылу салтанатына Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков, Халықаралық шахмат федерациясының (FIDE) және Қазақстан шахмат федерациясының (KazChess) президенті Тимур Турлов қатысты. Жаңа нысандардың пайдалануға берілуі қаладағы бұқаралық спортты дамытуға, балалар мен жастардың зияткерлік қабілетін шыңдауға және тұрғындардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруға бағытталған игі бастама болды.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бұқаралық спортты дамытуға, өскелең ұрпақтың денсаулығын нығайтуға және жастардың жан-жақты қалыптасуына ерекше мән беріп келеді. Осы міндеттер тұрғысынан алғанда, шахмат үйлерінің ашылуының маңызы зор. Өйткені шахмат – адамның логикалық ойлауын дамытып, шешім қабылдау қабілетін жетілдіретін, сабырлылық пен жауапкершілікке баулитын зияткерлік спорт түрі.
Салтанатты рәсімде сөз сөйлеген қала әкімі Ғабит Сыздықбеков Шымкентте шахматқа деген қызығушылықтың артып келе жатқанын атап өтті. Оның айтуынша, жаңа нысандар тұрғындардың бас қосып, зияткерлік ойынмен айналысуына және бос уақытын пайдалы өткізуіне қолайлы жағдай қалыптастырады.
«Қаламызда шахматқа деген қызығушылықтың жыл сайын артып келе жатқаны қуантады. 2024 жылы Орталық саябақта ардагерлер мен аға буын өкілдеріне арналған Шахмат үйі ашылған болатын. Бүгінде бұл игі бастама жалғасуда. Жаңа нысандар тұрғындарға бас қосуға, шахматпен тұрақты айналысуға және бос уақытын пайдалы өткізуге мүмкіндік береді. Алдағы уақытта да бұқаралық спортты дамытуға және дарынды спортшыларды қолдауға ерекше көңіл бөлеміз», – деді Ғабит Сыздықбеков.
Жаңа шахмат үйлерінің ашылуы қаланың қоғамдық кеңістіктерін тиімді пайдалануға да ықпал етеді. Саябақтар мен жаяу жүргіншілер аллеяларында орналасқан нысандар шахматты күнделікті өмірдің бір бөлігіне айналдыруға мүмкіндік береді. Мұнда балалар мен жастар ғана емес, ересектер мен аға буын өкілдері де бас қосып, өзара тәжірибе алмаса алады.
Жаңа шахмат үйлерінің ішіндегі ең үлкені Абай атындағы саябақта орналасқан. Оның жалпы аумағы 223 шаршы метрді құрайды. Ал Металлургтер саябағы мен 17-шағынаудандағы павильондардың әрқайсысының ауданы 81 шаршы метрге тең. Нысандардың бірінде жазғы терраса қарастырылған. Барлық шахмат үйі арнайы шахмат үстелдерімен жабдықталған.
Халықаралық шахмат федерациясының және Қазақстан шахмат федерациясының президенті Тимур Турлов шахмат инфрақұрылымының қолжетімді болуы болашақ чемпиондарды даярлауда және шахмат қозғалысын одан әрі дамытуда маңызды рөл атқаратынын атап өтті.
«Шымкент турнирлер саны мен дарынды ойыншылардың, әсіресе балалар мен жастардың үлесі бойынша көшбасшы қалалардың қатарына сенімді түрде еніп келеді. Дегенмен, чемпиондар өздігінен қалыптаспайды. Үлкен спорт бұқаралық қызығушылық пен ойынға деген сүйіспеншіліктен басталады. Сондықтан бірден үш шахмат үйінің ашылуын маңызды қадам деп санаймын. Бұл нысандар қаланың қоғамдық өмірінің ажырамас бөлігіне айналып, Шымкенттің Қазақстан мен Орталық Азиядағы жетекші шахмат орталықтарының бірі ретіндегі орнын нығайта түсетініне сенімдімін», – деді Тимур Турлов.
Жобаны жүзеге асыруға Freedom Holding Corp. компаниясы «Freedom Шапағат» корпоративтік қоры арқылы қаржылай қолдау көрсетті. Құрылыс жұмыстарын «Орда-Строй Капитал» ЖШС атқарды. Нысандар пайдалануға берілгеннен кейін Freedom Telecom оларды интернет желісіне қосуды жоспарлады. Бұл шахмат үйлерінің заманауи талаптарға сай жұмыс істеуіне және зияткерлік ойынға қызығушылық танытқан тұрғындардың мүмкіндіктерін кеңейтуге жол ашпақ.
Шымкенттің шахмат тарихы тереңнен бастау алады. Қалада қалыптасқан шахмат мектебі еліміздің спорттық әлеуетін арттыруға елеулі үлес қосып келеді. Тамара Клинк, Ләззат Тәжиева, Гүлісхан Нахбаева және Ринат Жұмабаев секілді танымал шахматшылардың есімдері мегаполистің спорт тарихымен тығыз байланысты. Шымкент шахмат мектебінің өкілдері ел чемпионаттарында топ жарып, халықаралық жарыстарда жоғары нәтижелер көрсетті.
Бұл дәстүр кейінгі буынның жетістіктерімен жалғасын тауып келеді. Қалада балалар мен жасөспірімдердің шахматқа қызығушылығын арттыруға, кәсіби спортшыларды даярлауға және халықаралық деңгейдегі жарыстарды өткізуге басымдық беріліп отыр.
Мәселен, 2024 жылы Шымкентте FIDE әйелдер арасындағы Гран-при кезеңі ұйымдастырылды. Ал 2026 жылдың наурызында жүлде қоры 25 миллион теңгені құраған KazChess Masters Nauryz халықаралық турнирі өтті. Мұндай жарыстар қаланың шахмат орталығы ретіндегі беделін арттырып қана қоймай, жергілікті ойыншылардың тәжірибе жинақтауына да мүмкіндік береді.
Шахматтық білім беру саласында да ілгерілеу байқалды. Тамыз айында 48 жергілікті педагог «Білім берудегі шахмат» бағдарламасы бойынша арнайы оқудан өтті. Бұл бастама шахматты білім беру үдерісінде тиімді пайдалануға, оқушылардың логикалық ойлауын дамытуға және зияткерлік қабілеттерін жетілдіруге бағытталды.
Үш шахмат үйінің қатар ашылуы Шымкентте бұқаралық спортты дамыту мен зияткерлік мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстардың жаңа кезеңіне жол ашты. Қолжетімді инфрақұрылым тұрғындардың шахматпен айналысу аясын кеңейтіп, әуесқой ойыншылар мен тәжірибелі спортшылардың басын қосуға мүмкіндік береді.
Шахматтың басты ерекшелігі – жеңіске жету үшін тек шеберлік емес, терең ойлау, алдағы қадамды болжай білу және жауапты шешім қабылдау қабілеті қажет. Сондықтан бұл спорт түрін дамыту жас ұрпақтың интеллектуалдық әлеуетін арттырумен де тығыз байланысты.
Жаңа нысандардың ашылуы Шымкенттің спорттық инфрақұрылымын толықтырып қана қоймай, қаланың қоғамдық өміріне де серпін берді. Ендігі міндет – осы мүмкіндікті тиімді пайдаланып, балалар мен жастардың шахматқа қызығушылығын арттыру, бұқаралық спортты кеңінен насихаттау және болашақ чемпиондардың қалыптасуына қолайлы орта құру. Өйткені бүгін шахмат тақтасында алғашқы қадамын жасаған жас ойыншы ертең ел намысын халықаралық аренада қорғайтын спортшыға айналуы мүмкін.
