Кәсіпкерлердің құқығын қорғау және бақылау-қадағалау жүйесін жетілдіру – экономикалық саясаттың маңызды бағыттарының бірі
Шымкент қаласында бақылау-қадағалау органдарының бизнес-қоғамдастық алдында өткізетін Бірыңғай есеп беру күні өтті. Ашық пікір алмасуға арналған жиынға Шымкент қаласы әкімінің бірінші орынбасары Айдын Кәрімов, мемлекеттік органдардың, Өңірлік кәсіпкерлер палатасының және бизнес-қоғамдастықтың өкілдері қатысты.
Бірыңғай есеп беру күні Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2021 жылғы 25 мамырдағы №53 бұйрығына сәйкес жыл сайын қыркүйек айының соңғы бейсенбісінде өткізіледі. Бұл форматтың басты ерекшелігі – мемлекеттік бақылау мен қадағалау органдарының атқарған жұмысын бизнес өкілдеріне ашық баяндап, кәсіпкерлердің ұсыныстары мен проблемалық мәселелерін тікелей тыңдауында.
Кездесудің негізгі мақсаты – кәсіпкерлердің құқықтық сауаттылығын арттыру, мемлекеттік бақылау және қадағалау саласындағы міндетті талаптарды түсіндіру, құқық бұзушылықтардың алдын алу және мемлекеттік органдар мен бизнес арасында тиімді кері байланыс қалыптастыру.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз Жолдаулары мен сөйлеген сөздерінде кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы жағдай жасаудың, артық бюрократиялық кедергілерді азайтудың және бизнестің заңды мүдделерін қорғаудың маңызын үнемі атап келеді.
Бұл ұстаным мемлекеттік бақылау жүйесіне де жаңа талаптар қойып отыр. Яғни бақылаушы органның қызметі тек заң бұзушылықты анықтап, жауапкершілікке тартумен шектелмеуі тиіс. Оның маңызды міндеттерінің бірі – құқық бұзушылықтың алдын алу, кәсіпкерге заң талаптарын түсіндіру және бизнестің заң аясында жұмыс істеуіне жағдай жасау.
Осы тұрғыдан алғанда, Бірыңғай есеп беру күні – бақылау-қадағалау жүйесінің ашықтығын қамтамасыз ететін маңызды алаң. Мұнда кәсіпкерлер өздерін толғандырған мәселелерді мемлекеттік органдарға тікелей жеткізіп, нақты түсініктеме ала алады.
Шымкент – кәсіпкерлік белсенділігі жоғары ірі қалалардың бірі. Мұнда шағын және орта бизнес өкілдері сауда, қызмет көрсету, өндіріс, құрылыс, ауыл шаруашылығы және басқа да салаларда еңбек етіп келеді.
Сондықтан бизнес субъектілерінің заңды құқықтарын қорғау, олардың мемлекеттік органдармен қарым-қатынасын жеңілдету және әкімшілік рәсімдердің ашықтығын қамтамасыз ету қаланың экономикалық дамуы үшін маңызды.
Жиында прокуратура органдарының, Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің, Өңірлік кәсіпкерлер палатасының және бақылау-қадағалау органдарының өкілдері баяндама жасап, өз салаларындағы жұмыстардың нәтижелері туралы ақпарат ұсынды.
Кәсіпкерлер тарапынан да бірқатар мәселе көтеріліп, ұсыныстар айтылды. Мұндай пікір алмасудың құндылығы – проблеманың мемлекеттік орган кабинеттерінде ғана емес, тікелей бизнес өкілдерінің қатысуымен талқылануында.
Қазақстанда мемлекеттік бақылау жүйесін жетілдіру жұмыстары соңғы жылдары жүйелі сипат алып келеді. Тәуекелге негізделген бақылау тәсілдерін қолдану, цифрландыру, тексеру рәсімдерінің ашықтығын арттыру және кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау – осы бағыттағы негізгі басымдықтардың қатарында.
Президенттің экономиканы әртараптандыру, жеке сектордың рөлін күшейту және кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі тапсырмалары да осы мақсаттармен сабақтас.
Мемлекет басшысы атап көрсеткендей, ел экономикасының тұрақты дамуы үшін мемлекет пен бизнестің өзара сенімі қажет. Ал сенім, ең алдымен, ашықтық пен заң үстемдігіне негізделеді.
Сондықтан кәсіпкер мемлекеттік органға келген кезде оның алдында қосымша кедергі емес, заң талаптарын түсіндіруге және мәселені шешуге дайын серіктес болуы маңызды. Бұл – мемлекеттік басқару мәдениетінің жаңа деңгейін қалыптастырудың бір көрінісі.
Бизнеске жағдай жасау тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Кәсіпкерлердің де заң талаптарын сақтап, қызметін ашық жүргізуі – ортақ жауапкершіліктің бір бөлігі.
Осы ретте Бірыңғай есеп беру күні екі тараптың да жауапкершілігін арттыруға ықпал етеді.
Мемлекеттік органдар өз қызметінің нәтижесі туралы есеп берсе, кәсіпкерлер заң талаптарын орындау барысында туындайтын мәселелерді ашық айтып, ұсыныстарын білдіреді.
Мұндай байланыс бақылаушы орган мен кәсіпкер арасындағы қарым-қатынасты «тексеруші – тексерілуші» қағидатынан «мемлекет – жауапты бизнес» форматындағы серіктестікке қарай өзгертуге мүмкіндік береді.
Бірыңғай есеп беру күнінің маңызы – оның бір реттік жиын болуында емес, кәсіпкерлер көтерген мәселелердің кейінгі жұмыста ескерілуінде.
Бизнес-қоғамдастықтың ұсыныстарын тыңдау, проблемаларды жүйелеу және олардың шешілу барысын бақылау – мемлекеттік органдар мен кәсіпкерлер арасындағы өзара байланыстың тиімділігін арттыра түседі.
Шымкенттегі кездесу де осы мақсатқа бағытталды. Ашық пікір алмасу барысында бақылау-қадағалау қызметінің нәтижелері талқыланып қана қоймай, кәсіпкерлердің құқықтық сауаттылығын арттыру, құқық бұзушылықтардың алдын алу және заңнаманы жетілдіру мәселелері көтерілді.
Қорыта айтқанда, мемлекет пен бизнестің арасындағы диалог неғұрлым ашық болған сайын, кәсіпкерлік орта да соғұрлым тұрақты қалыптасады. Ал тұрақты бизнес орта – жаңа жұмыс орындарының ашылуына, инвестицияның артуына және өңір экономикасының нығаюына жол ашады.
Сондықтан кәсіпкерлермен ашық диалог – жай ғана есеп беру форматы емес. Бұл – мемлекеттік саясаттың бизнестің нақты сұранысымен ұштасатын, өзара сенім мен жауапкершілікті қалыптастыратын маңызды тетік. Президент айқындаған экономикалық міндеттердің орындалуы да осындай нақты әрі нәтижелі өзара іс-қимылға тікелей байланысты.
