Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер телімдері бұдан былай заңды және жеке тұлғаларға аукцион арқылы сатылады. Пайдаланылмай жатқан жерлерді нарыққа енгізу мақсатында Заңға осындай өзгерістер енгізілді. Сонымен қатар, мемлекет меншігіндегі жалға берілетін жерлерге қойылған бірқатар шектеулер де алып тасталынды. 2015 жылдың 2 қарашада қабылданған «Жер кодексінде» шаруаларға бірқатар жеңілдіктер қарастырылып отыр. ҚР Ұлттық экономика министрлігінің өкілдері оңтүстікке арнайы келіп, сала мамандарымен бірге аталған заң нормаларын түсіндірді.
Елбасының Ұлт жоспарын іске асыру мақсатында өткен жылы ҚР «Жер кодексіне» бірқатар өзгерістер мен толықтырулар енгізілгені белгілі. 2016 жылдың 1 шілдесінде күшіне енетін құқықтық құжат бойынша ендгі кезекте шаруалар жер телімдерін аукцион арқылы сатып алады. Яғни алдағы уақытта әкімдіктер бос жатқан жерлерді қымбаттатылған бағада нарыққа ұсынады. Егер екі рет аукционға шығып, сонда да сатылмаса, бұл жағдайда жер телімі өзінің кадастрлық құнының жарты бағасымен саудаланбақ. Ал, жалға берілетін мемлекет меншігіндегі жерлерге келсек, бұдан былай шаруалар өзінің ұзақ мерзімге жалға алған жерін сатуға және оны банктерге кепілдікке қоюға болады. Азаматтар мұндай құқықты тек жалға алған мерзімі аяқталғанша іске асыра алады. Бұл жаңалық осы салада жұмыс жасайтындарға мол мүмкіндік береді дейді мамандар. Сондай-ақ, шетелдіктер мен оралмандарға жерді конкурс негізінде 25 жыл мерзімге уақытша пайдалануға беріледі. Конкурс барысында олардың жерді қорғау бағытындағы әрекеттері мен инвестиция көлемі және техникалары мен осы саладағы еңбек өтілі назарға алынады. Сонымен қатар, жақында қолданысқа енетін заңнамадағы тағы бір оң өзгерісті атап өтуге болады. Яғни бұдан былай заматтар – ауыл шаруашылығы жерлердің нысаналы мақсатын өзгертпей-ақ, құрылыс жүргізуге мүмкіндігі бар. Еліміз бойынша қазіргі таңда 91 миллион гектар ауылшаруашылығына тиесілі жер бар болса, оның 7,4 миллионы пайдаланылмай жатыр. Бұған қоса қараусыз қалдырудың салдарынан, көптеген егін алқаптары мен жайылымдардың топырағы құнарсызданып, жарамсыз жағдайға түсуде. Осы саладағы реформаларың орын алуына себепші болып отырған жаңа «Жер кодексі» алдағы жылдарда көптеген олқылықтарды жөнге келтіреді.
Ерлан Отарбаев
