Еңбек күні қарсаңындағы жәрмеңке жұмыс іздеушілерге нақты мүмкіндік ұсынып, өңірлер арасындағы еңбек мобильділігін арттыруға жол ашты. Еңбек – ел дамуының негізгі қозғаушы күші. Адамның тұрақты жұмыспен қамтылуы оның жеке табысына ғана емес, отбасының әл-ауқатына, қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылыққа және мемлекеттің экономикалық әлеуетіне тікелей әсер етеді. Сондықтан азаматтарды жұмыспен қамту, жаңа жұмыс орындарын ашу, кәсіби біліктілікті арттыру және кәсіпкерлік бастамаларды қолдау – әлеуметтік-экономикалық саясаттың маңызды бағыттарының бірі. Қыркүйектің соңғы жексенбісінде атап өтілетін Еңбек күні қарсаңында Шымкентте осы бағыттағы ауқымды іс-шаралардың бірі – өңіраралық бос жұмыс орындары жәрмеңкесі өтті.
Жәрмеңкеге қаладағы 100-ден астам мемлекеттік және жекеменшік ұйым қатысты. Оның ішінде индустриалды аймақтарда жұмыс істейтін 20 кәсіпорын бар. Жұмыс іздеушілерге жалпы саны 3 100-ден астам бос жұмыс орны ұсынылды. Оның 2 мыңға жуығы тұрақты, 1 100-і уақытша жұмыс орындарын құрады. Бұл – еңбек нарығындағы сұраныстың бар екенін ғана емес, азаматтарға жұмыс берушімен тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік беретін тиімді алаңдардың қажеттігін де көрсетеді.
Өңіраралық жәрмеңкенің ерекшелігі – оның тек Шымкент қаласындағы жұмыс орындарымен шектелмеуінде. Іс-шараға Абай, Солтүстік Қазақстан, Ұлытау және Павлодар облыстарынан 20-дан астам делегация қатысты. Өңір өкілдері тұрғындарға бос жұмыс орындарын ұсынып қана қоймай, жұмысқа орналасу, ерікті түрде қоныс аудару және жұмыспен қамтуды қолдаудың қолданыстағы шаралары жөнінде кеңес берді.
Бір өңірде жұмыс күшіне сұраныс жоғары болса, екінші өңірде маман тапшылығы болуы мүмкін. Осындай жағдайда азаматтарға басқа аймақтардағы еңбек мүмкіндіктері туралы нақты ақпарат беру – жұмыссыздықты азайтып қана қоймай, еңбек ресурстарын тиімді бөлуге мүмкіндік береді.
Ең бастысы, мұндай жәрмеңкелерде жұмыс іздеуші бос орын туралы ақпаратты сырттай іздеп қана қоймай, жұмыс берушінің өкілімен тікелей сөйлесіп, қызметтің талаптарын, жалақысы мен жұмыс жағдайын нақтылай алады. Шымкентте жұмыспен қамту бағытындағы жұмыстар жыл бойы жүйелі түрде жүргізілуде. Биыл қалада 31 398 адамды жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына тарту жоспарланған. 21 қыркүйектегі жағдай бойынша оның 26 412-сі тиісті шаралармен қамтылған. Сонымен қатар жоспарланған 9 446 жұмыс орнының 7 732-сі құрылды. Тұжырымдама мен даму бағдарламасы аясында жоспарланған 813 адам жұмысқа орналастырылды. Ал жеке бастамалар есебінен 6 919 адамды жұмыспен қамту жоспары толық орындалды. Бұл көрсеткіштер қаладағы еңбек нарығын тек дайын жұмыс орындарымен қамтамасыз етумен шектелмей, жаңа жұмыс орындарын құруға және азаматтардың жеке бастамаларын қолдауға бағытталғанын көрсетеді.
Қазіргі еңбек нарығында жұмыс орнының болуы жеткіліксіз. Жұмыс берушіге қажетті кәсіби дағды мен біліктіліктің болуы да маңызды. Осыған байланысты Шымкентте азаматтарды оқыту және кәсіби қабілетін арттыру бағытында да жұмыстар жүргізілуде.
Дағдыларды дамыту шараларына 4 149 адам қамтылды. Оның ішінде 450 адам жұмыс берушілердің өтінімдері негізінде оқуға жіберілсе, 160 азамат тікелей жұмыс орындарында білім алды. Бұдан бөлек, enbek.kz порталы арқылы 3 454 адам онлайн оқытуға қатысты. Кәсіби біліктілікті тану бағыты бойынша 85 азамат оқудан өтті.
Бұл – еңбек нарығының өзгеруіне байланысты жаңа дағдыларды меңгерудің маңызын көрсетеді. Цифрлық технологиялар мен өндірістік үдерістердің жаңаруы мамандардан үнемі білімін толықтырып, кәсіби біліктілігін жетілдіруді талап етеді. Сондықтан қазіргі жұмыспен қамту саясатының маңызды бөлігі – адамды жұмысқа орналастырумен қатар, оның еңбек нарығында сұранысқа ие маман болуына жағдай жасау.
Жұмыспен қамтудың тағы бір маңызды бағыты – азаматтардың кәсіпкерлік бастамаларын қолдау. Бүгінде осы бағыттағы шараларға 2 726 азамат тартылған. Оның ішінде 2 623 адам «Бастау Бизнес» жобасы аясында білім алды. Кәсіп бастауға ниетті азаматтардың білім алуы – бизнестің тұрақты дамуы үшін маңызды. Себебі кәсіпкерлік тек қаржыға емес, нарықты зерттеу, бизнес-жоспар жасау, қаржыны басқару және өнімді өткізу секілді практикалық дағдыларға да байланысты. Әлеуметтік осал санаттарға жататын азаматтарға 400 АЕК-ке дейінгі мемлекеттік гранттар қарастырылған. Биыл 400 адамға грант беру жоспарланып, қазіргі таңда оның 103-іне қаржылай қолдау көрсетілді. Мұндай шаралардың мақсаты – азаматтарды тек жұмыс іздеуші ретінде емес, өз кәсібін ашып, жаңа жұмыс орындарын қалыптастыра алатын экономикалық белсенді тұлға ретінде қолдау. Бүгінде субсидияланатын жұмыс орындарына 3 229 азамат жолданған. «Жастар практикасы» бағдарламасы аясында 1 404 адам жұмысқа орналастырылса, «Қоғамдық жұмыстар» бағдарламасы бойынша 1 479 азамат жұмыспен қамтылды. Әсіресе жастар практикасының маңызы ерекше. Себебі оқу орнын жаңа бітірген жас маман үшін дипломнан бөлек, нақты еңбек тәжірибесінің болуы да маңызды. Ал алғашқы жұмыс тәжірибесі оның кейін тұрақты жұмысқа орналасуына мүмкіндік береді. Осы тұрғыдан алғанда, жастарды еңбек нарығына бейімдеу – ұзақ мерзімді жұмыспен қамту саясатының маңызды бөлігі.
Жұмыспен қамту шараларының түпкі нәтижесі – азаматтың тұрақты әрі табысты еңбек етуіне жағдай жасау. Биыл Шымкентте тұрақты жұмыс орындарына 11 427 адамды орналастыру жоспарланған. 21 қыркүйектегі жағдай бойынша 8 575 азамат тұрақты жұмысқа орналасқан. Бұл көрсеткіш еңбек нарығындағы нақты нәтижені көрсетеді. Дегенмен жұмыспен қамту шараларының тиімділігін бағалауда жұмысқа орналасқан азаматтардың саны ғана емес, олардың жұмысының тұрақтылығы, еңбек жағдайы, кәсіби өсу мүмкіндігі мен табыс деңгейі де маңызды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөздерінде халықтың әл-ауқатын арттыру, азаматтарды өнімді жұмыспен қамту, жаңа жұмыс орындарын ашу және еңбек өнімділігін арттыру мәселелеріне басымдық беріп келеді.
Бұл міндеттерді жүзеге асыруда өңірлік еңбек нарығының мүмкіндіктерін тиімді пайдалану маңызды. Әсіресе өндіріс, өнеркәсіп, қызмет көрсету және кәсіпкерлік салаларындағы жаңа жобалардың іске қосылуы қосымша жұмыс орындарын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Шымкенттің индустриалды аймақтарындағы кәсіпорындардың жәрмеңкеге қатысуы да осы тұрғыдан маңызды. Себебі өндіріс орындарының дамуы жаңа жұмыс орындарымен қатар, білікті мамандарға деген сұранысты арттырады. Еңбек күні – тек кәсіби мерекені атап өтетін күн емес. Бұл – еңбектің қоғам дамуындағы орнын бағалайтын, адал еңбекпен жетістікке жетудің маңызын насихаттайтын кезең.
Шымкентте өткізілген өңіраралық бос жұмыс орындары жәрмеңкесі осы ұстанымның нақты көрінісіне айналды. Бір алаңда жүзден астам жұмыс берушінің бас қосуы, үш мыңнан астам бос жұмыс орнының ұсынылуы және бірнеше өңір өкілдерінің қатысуы – еңбек нарығындағы мүмкіндіктердің кеңейіп келе жатқанын көрсетеді. Бүгінде азамат үшін ең маңыздысы – өз қабілетіне сай жұмысты табу, ал жұмыс беруші үшін – білікті маманды тарту. Осы екі тараптың мүддесін тоғыстыратын тетіктерді жетілдіру жұмыспен қамту саясатының тиімділігін арттыра түседі. Еңбек нарығындағы басты міндет – кез келген жұмыс орнын ұсыну ғана емес, азаматқа тұрақты табыс пен кәсіби өсуге мүмкіндік беретін лайықты еңбек орнын табуға жағдай жасау. Шымкентте осы бағыттағы жұмыстар жалғаса бермек. Өйткені жұмыспен қамтылған азамат – отбасының әл-ауқатын қалыптастыратын негізгі күш қана емес, қаланың экономикалық дамуына үлес қосатын белсенді қоғам мүшесі.
