Оңтүстікқазақстандық қоғамдық делегация мен «Айғақ» телеарнасының түсірілім тобының Қырым Республикасындағы сапары өз жалғасын табуда. 10 күнге жоспарланған бағдарламаның бесінші күні ХХ ғасырдың ортасында солақай саясаттың салдарынан тағдырдың тауқыметімен Қазақстаннан пана тапқан қырым татарлары ұрпақтарының үйінен дәм татты.
1944 жылы мамыр айында Л.Берияның бұйрығымен үш күннің ішінде Қырымнан 180 мыңнан астам Қырым татарлары депортацияланады. Яғни, 50 мыңға жуық отбасы Қырымнан күштеп көшірілген. Олардың 30 мыңнан астамы алғашқы жылы аштық пен суықтан құрбан болғандар. Бұл бұйрықтың артында тікелей Сталин тұрды.
Сол кездегі солшыл саясаттың құрбаны болғандар жол бойы тамақ пен су бермегендіктен Қырым татарларының есептеулері бойынша, алғашқы депортацияланғандардың 46% қаза болған. Ал аман қалғандары ата қонысынан айрылып, қазақ жеріне қоныстандырылады. Дегенмен, қазақтардың қонақжайлылығының арқасында жергілікті жерге тез сіңісіп, өмір сүріп кеткен болатын.
Қазақ елі тек Қырым татарлары ғана емес, сол кезеңдердегі депортацияға ұшыраған талай ұлттың жылы ұясына айналған. Сол кездегі депортацияланған Қырым татарларының біразы Оңтүстік Қазақстан облысы, Сарыағаш ауданындағы Қабланбек ауылына тұрақтаған болатын. Солардың ұрпақтары бүгінде ата-қонысы Қырым жеріне қайта барған. Қабланбектен ата-жұртына қоныс аударған қырым татарлармен қоғамдық делегация мүшелерімен жүздесіп, делегация жетекшісі Дулат Әбіш қазақ халқының даналығы туралы кітапты сыйға тартты.
Яғни, жерлестердің бірінің үйіне арнайы барып, қазақтардан дарыған қонақжайлылығының куәсі болып, дастархандарынан дәм татты. Үй иелері келген құдайы қонақтарын жақсы көңіл күймен шығарып салды.
Айта кетейік, бүгінде Қазақстанда бір жарым мыңға тарта Қырым татарлары тұрып жатыр.
Бағлан БАЙКӨБЕКҚЫЗЫ
