Еліміздің үшінші мегаполисі, жасыл желек пен гүлге оранған көркем Шымшаһар – туристер үшін тартымды қала. Өткен жылғы көрсеткіш бойынша, Шымкентке 340 413 турист келген. Жыл басынан бері үш ай ішінде e-Qonaq желісі көрсеткендей, шетелден 10 837 қонақ келген. Олардың көбі — Өзбекстан, Ресей, Қытайдан келген туристер. Туризмнің дамуы жағынан Астана, Алматы және Ақмола облысынан кейін төртінші орында. Биылғы жылдың жоспарына сәйкес, 450 мыңнан аса турист келеді деп күтілуде.
Жалпы оңтүстік өңір гастрономиямен жақсы дамыған. Өйткені мегаполисте шығыс асханасының исі мен дәмі сезіліп тұрады. Қалада тамақтанудың үш түрлі деңгей сатысы бар. Бұл – біріншіден, қымбат мейрамханалар. Мұндағы бір реттік тамақтанудың чек бағасы 10 мың теңгеден басталады. Екіншіден, бағасы орта дәмханалар желісі. Бұл жерде клиент бір реттік тамақтанғанына 3 мың теңгедей ақша жаратады. Үшіншісі – арзан көше тамақтары. Мұнда жол-жөнекей тоқтап жеп кететін самсалар мен квас, айран көжелерді айтуға болады. Шетелдік туристер осының барлығын да татып, тілімен дәмін сезіп көргісі келеді. Самса көше тамағы саналғанымен, оның да тіл үйірер дәмі ерекше. Сосын самсаның тамшы, кесе деп аталатын неше түрлісі тек Шымкенттің асханаларынан табылады. Мәселен, қаланың 112 квартал, 4 шағын ауданында осы самсаның түр-түрін дайындайтын орын бар.
Аттап бассаң – дәмхана. Асхана. Шәйхана. «Ең арзан кәуап – Шымкентте» дейтін бағаның берілгеніне де көп болған. Нанды қалада шынында да палаудың жеті атасын, лағманның алты апасын жасайтын дәмханалар аз болмады. Тандырдан жаңа шыққан ыстық самсаның да тоқсан түрін жасайтын жағдайға жеттік. Кейінгі жылдары түріктің тез дайындалатын лавашы, донері, мұхит асып келген кивси, чиккеннің де сан түрі Шымкент көшелерін қаптағаны рас.
Бүгін де «Сандық», «Тары», «7 Тандыр», «Кәусар», «Бозжыра» сынды ресторан, кафелер ас ұсынушы орындардың қатарын толықтыруда. Қымыз, қымыранын сапырып, бауырсағын ұсынып, ет асып беретін ресторандар адамға лық толы. Бұл қуанарлық жағдай. Гастрономиясымен танымал Шымкентте ұлттық ас мәзірін ұсынушы дәмханаларға деген сұраныстың артқаны пайдалы ас ішуге деген бетбұрыстың белгісі.
Сондай-ақ, соңғы күндері Шымкентке қонақ боп келгендердің дәм тату үшін жиі тоқтайтын мекені «Сандық», «Мизам», «» ресторандары болып тұр. Ол несімен ерекше?
Алдымен бұл мейрамханалардың ішкі безендірілуі ерекше. Керегеден енгеннен ұлттық нақыштағы бөлме жабдықтары көз тартады. Маңдайшадан бастап басқұры, бел-бауы мен желбауы, құрақ көрпеше, жастықтар қонаққа жылу сыйлайды. Ал ас мәзірі… әрқайсында әртүрлі дәм болғанымен, ұлттық асты жаңғырту арқылы пайдалы тағам ұсынуымен ерекшеленеді.
Мысалы, «Сандық» ұлттық асты этнограф А.Мұсағажинованың жиып-терген рецепті бойынша ұсынады. Бұл жерден сіз қымыздан жасалған коктейл іше аласыз.
Ал, ресторан ішінде есігін айқара ашып қарсы алатын «Бозжыраның» қуырдағын жеп, халық әнін тыңдап қайту да көңіліңізді көктем етері даусыз.
Табақ тартудың да өз жөн-жоралғысы барын жақсы білетін рестораторлар әрбір даяшының қонаққа ілтипатты болуына үлкен мән беретіні көрініп тұр. Олар ұлттық асты негізге ала отырып, өз ас мәзірін, төл рецептін жасайды. Дәстүрлі асты пайдалы дәммен үйлестіре біледі.
«Мизам» кафесі Бұл жерде көбіне ұйғыр тағамдары жасалады және Сіз лагманның көптеген түрлерінен дәм тата аласыз: дәстүрлі лагман, Сару, гуру, көп-ру, ту-ду, хао-хуа және т.б. Ал, дәстүрлі лагманды жасау үшін арнайы қытайлық аспаздар шақырылған. Сондай-ақ, дәмхана мәзіріне манты, палау, кәуап және басқа да шығыс тағамдары енгізілген.
