Ағымдағы жылдың қыркүйек айынан бастап үшінші мегаполистегі қоғамдық көліктер кондукторсыз жүреді. Мұндай жүйеге көшу 2021 жылдан басталған болатын. Төлемдердің ашықтығын, тасымалдаушылардың кірістілігін және қалалық бюджетке салық түсімдерін арттыруға мүмкіндік беретін – Төлем электрондық жүйесі енгізілді.
Қазіргі уақытта Шымкент қаласында 78 тұрақты қалалық маршрут қызмет көрсетеді, күнделікте маршруттарға 843 автобус шығады (жалпы автобустардың саны резервпен қоса 1000 автобусты құрайды). Жеке меншік нысанындағы 10 компания жолаушыларды тасымалдау қызметін көрсетуде. Ал, пайдалану мерзімі 3 жылға дейінгі автобустар саны 890 автобус немесе 89% құрайды.
Өздеріңізге мәлім, 2021 жылы Шымкент қаласындағы қоғамдық көліктерде «Төлем» электрондық билеттендіру жүйесі ендірілді. Бұл жүйенің артықшылығы -төлемдердің ашықтығын, тасымалдаушылардың кірістілігін және қалалық бюджетке салық түсімдерін арттыруға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ, жергілікті атқарушы органдардың әлеуметтік маңызы бар тасымалдарды ұтымды субсидиялауына мүмкіндік беріп, көлік жүйесінің бюджетін қалыптастыруға таптырмас құрал болып табылады. Қазіргі таңда, сатылған көлік карталар саны 230 мыңнан асады, қосымша сатылымда 70 мың карта бар. Қаламызда өтінімдерді қабылдау және көлік карталарын беру бойынша 2 офис істейді. Күнделікті транзакциялар саны 350 мыңды құрап отыр, оның ішінде транзакциялардың 85% -ы көлік карталарымен төленеді.
Бұдан бөлек, онлайн режимінде қоғамдық көлік қозғалысы туралы халықтың хабардарлығын арттыруға мүмкіндік беретін «I-Kolik» мобильді қосымшасы іске қосылған. Қазіргі таңда, мобильдік қосымшаны пайдаланушылар саны 170 мыңнан асты.
Жылжымалы құрамды жаңарту мақсатында, 2020 жылы газ метанмен жүретін 590 жаңа автобус сатып алынды. Қазіргі уақытта барлық автобустар қалалық тұрақты маршруттарға тартылып, күнделікті тұрғындарды тасымалдауда. Аталған автобустарды газ отынымен қамтамасыз ету үшін 2 газ станциясы қызет көрсетуде, ал үшінші станцияның салу үшін жер учаске бөлінді, инвестор анықталып, құрылыстың басталуына дайындық қызу жүріп жатыр.
Қаламызда жолаушылар ағыны жоғары екенін ескере отырып, сыйымдылығы үлкен Ютонг жаңа автобустары бұрыңғы сыйымдылығы орташа Анкай автобустарының орнына келесі маршруттарда қызмет көрсетуде:
— №15 маршрут Таскен шағын ауданына;
— №17 маршрут Тұран шағын ауданына;
— №21 маршрут Құрсай шағын ауданына;
— №113 маршрут Оңтүстік және Нұрсат шағын аудандарына;
— №133 маршрут Ақ Ниет шағын ауданына;
— №158 маршрут Самал шағын ауданы, № 18, 17 шағын аудандарға;
— №182 маршрут Азат шағын ауданына;
Тиісінше, босатылған Анкай автобустары келесі жаңа бағыттарда жолаушыларды тасымалдануда:
— №43 маршрут Сәуле шағын ауданына;
— №54 маршрут Таскен шағын ауданына;
— №66 маршрут Ынтымақ-2 шағын ауданына;
— №71 маршрут Қызылсу шағын ауданына.
Сонымен қатар, Самал, Тұрлан, Нұрсәт мөлтек аудан тұрғындарын қоғамдық көлікпен қамту мақсатында №6, №51, №67 автобус маршруттары ашылды. Аталған маршруттарда жаңа Ютонг автобустары қызмет көрсетуде.
Өздеріңізге мәлім, Бәйдібек би мен Арғынбеков көшелерінде жол айырығын құрылыс жұмыстарын жүргізілуіне байланысты Бәйдібек көшесімен көліктердің қозғаласына шектеу қойылған. Осыған орай, қалалық маршруттардың қозғалыс сызбаларын уақытша өзгерістерді енгізуіне мәжбүр болдық. Құрылыс жұмыстардың аяқтау мерзімі 2 ай белгіленген, яғни жол көлік қозғалысы ашылғаннан кейін маршруттары бұрыңғы сызбаға сәйкес қайта жүргізіледі.
Қазіргі таңда, қалалық мәслихаттың шешімімен әлеуметтік мәні бар маршруттардың тізімімен 75 маршрут айкындалды. Аталған маршруттарға 10 көлік компания қызмет көрсетеді.
Жолаушылардың өтініштерін есепке ала отырып, қоғамдық көліктің сағат 20:00-ден кейін жүру уақытын 80 пайызға қол жеткізу басты мақсат етілді. Осы орайда, рейстерді есепке алудың автоматтандырылған бағдарламасына түзетулер енгізілді, автобус өтуге міндетті бақылау аялдамалары анықталды. Жоспарлы рейстер сағат 20:00-ден кейін орындалмаған, бақылау аялдамалары арқылы өтпейтін немесе рейстің жартысы орындалатын жағдайда рейстер мен шеңберлер автоматты түрде есептелмейді. Тиісінше, төмен жүйелілікті орындау есебінен субсидиялар сомасы қысқартылатын болады.
Бүгінде жолаушыларды қолма-қол ақшамен төлеуге мәжбүр ететін кондукторлардың жұмысына көптеген шағымдар түседі. Жағдайды түзету үшін қалалық маршруттарда кондукторсыз жүйені кезең-кезеңмен енгізу міндеті қойылды. Жаңа жүйеге сәйкес автобуста кондукторлар мүлдем болмайды. Бұл дегеніміз, жолаушы өзі жолақысын қолма-қол, «Tolem» картасы, SMS код немесе QR- код арқылы төлей алады.
Осы орайда, қоғамдық көліктерде жолаушылардың жол ақысын электронды төлеу процесін тексеру мақсатында, арнайы бақылау қызмет тобы құрылады. Бақылау тобының мамандары толығымен тексеру құрылғыларымен қамтамасыз етіледі.
Қазіргі уақытта, Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы мен Шымкент қаласы полиция департаментінің арасында жаңа жүйені іске асыру мақсатында меморандум түзілді. Меморандумға сәйкес, полиция қызметкерлері және бақылау тобы бірлесіп, жол ақысын төлемеген жолаушыларға әкімшілік құқық бұзу туралы хаттамалар түзіп, айыппұл сала алады. Айта кету керек, егер жол ақысын қолма-қол төлеген жағдайда, міндетті түрде билет беруді талап ету керек. Жалпы бұл жүйенің мақсаты — ашықтықты қамтамасыз ету, жүргізушінің жалақысын көтеру, тұрғындарға сапалы қызмет көрсету, жолақы төлемін автоматтандыру, жалпы алғанда орын алған кемшіліктерді жою тұрғысында қоғамдық көліктерде мәдениеттілікті қалыптастыру.
