«Айғақ»: Журналист сұрау салуына жауап алмаса лауазымды адамдар жауаптылықта болады

Ақпарат саласындағы  заңдағы негізгі ұғымдар:

Лауазымды адам – тұрақты, уақытша немесе арнайы өкiлеттiк бойынша билiк өкiлiнiң функцияларын жүзеге асыратын не мемлекеттiк органдарда ұйымдық-өкiмдiк немесе әкiмшiлiк-шаруашылық функцияларды орындайтын адам;

Журналист (бұқаралық ақпарат құралының өкiлi) – еңбек қатынастары немесе өзге де шарттық қатынастар негiзiнде бұқаралық ақпарат құралы үшiн хабарламалар мен материалдар жинау, оларды өңдеу және әзiрлеу жөнiндегi қызметтi жүзеге асыратын жеке тұлға;

Сұрау салу – ақпарат иеленушіге осы Заңда белгіленген тәртіппен айтылған немесе жіберілген, ауызша немесе жазбаша нысандағы, оның ішінде электрондық құжат түріндегі ақпарат беру туралы өтініш.

Журналист — Қазақстан Республикасының «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» (бұдан әрі  — Заң) және «Ақпаратқа қол жеткізу» Заңдарға сәйкес, ресми хабарларға кірмейтін ақпараттарды  мемлекеттік органдардан сұрау салу арқылы алуға құқысы бар. Тиісті ақпаратты журналист ауызша немесе жазбаша ала алады.

Журналист ақпарат иеленушіге телефон арқылы ауызша сұрау салумен жүгінген кезде өзін таныстыруға және әңгіменің аудиожазбасы жүргізілген жағдайда, ол туралы хабарлауға міндетті.

Жазбаша сұрау салулар туралы құжатты бас редактор немесе уәкілетті тұлға және аккредиттелген журналист рәсімдейді және электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылады.

     Егер, ауызша немесе жазбаша сұрау салуда жауап жолдаудың мерзімі көрсетілмесе, ол келіп түскен күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде ұсынылады.

     Ақпарат иеленуші жеті жұмыс күні ішінде жауап беруге мүмкіндік болмаса, қарау мерзімін ақпарат иеленушінің басшысы бір мәрте күнтізбелік он бес күннен аспайтын мерзімге ұзартуы мүмкін, бұл туралы бұқаралық ақпарат құралына қарау мерзімі ұзартылған кезден бастап екі жұмыс күні ішінде хабар беріледі.

Журналистің сұрау салу бойынша ақпарат беруден:

      1) егер сұрау салудың мазмұны сұрау салу жіберілген ақпарат иеленушінің құзыретіне кірмесе;

      2) егер сұрау салу осы Заңның талаптарына сәйкес келмейтін болса;

      3) егер сұрау салынған ақпарат қолжетімділігі шектелген ақпаратқа жататын болса;

      4) мемлекеттік бақылау және қадағалау шеңберінде жүргізілетін тексерулердің нәтижелері бойынша шешім қабылданғанға дейін;

      5) ведомствоаралық және ведомствоішілік хат алмасу немесе мемлекеттік органдардағы кеңесулер негізінде әзірленетін түпкілікті шешім қабылданғанға дейін;

      6) шет мемлекеттерден немесе халықаралық ұйымдардан келіп түскен құжаттарды ашу шарттары туралы өзара келісім қабылданғанға дейін бас тартылады.

Сонымен қатар, Заңға сәйкес бұқаралық ақпарат құралдарының сұрау салуына жауап ұсынбағаны немесе уақтылы жауап ұсынбағаны үшін мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.

            Заңға сәйкес бұқаралық ақпарат құралының өкілі сұрау салынған ақпаратты беруден бас тартуға мемлекеттік басқару органдары мен лауазымды адамдардың азаматтар құқығына қысым жасайтын құқыққа сыйымсыз әрекеттеріне шағым жасау үшін бағыныстылық тәртібімен не сотқа Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тәртіппен шағым жасауы мүмкін.

Айдар Дидар.