Бүгін «Қасиетті Қазақстан» жобасы аясында «Айғақ» телеранасының ұйымдастырған автокеруені кең байтақ қазақ даласының батыс бөлігінде орналасқан шежіресі бай, табиғаты сұлу өлке — Бөкей ордасы ауданында. ХІХ ғасырдың мәдениет, өнер, білім орталығы болған ғажайып өлкенің тарихы тереңнен бастау алады.
Бүгінде аудан құрамында 7 ауылдық округы бар. Облыс орталығы Орал қаласынан 550 шақырым қашықтықта орналасқан ауданның негізгі бөлігін Нарын құмы алып жатыр.
«Қасиетті Қазақстан» жобасының басты бағыттарының бірі еліміздің тарихи мекендерін, архитектуралық ескерткіштерін түсіру болса, топ мүшелері еліміздің батыс бөлігіндегі маңызды тарихи орындардың бірі Бөкей ордасы тарихи-музей кешенін аралады.
Хан Ордасы ауылында, Хан жәңгір көшесінде «Бөкей Ордасы» тарихи-музейлік кешені орналасқан. Бұл жер Қазақстанның даму тарихында ерекше рөл ойнады, яғни, 1801 жылы Бөкей сұлтан Бөкей ордасын құрған. Александр І патшаның арнайы Жарлығымен Бөкей сұлтан Ішкі қазақ Ордасының ханы болып тағайындалады. 1815 жылы Бөкей хан қайтыс болған соң тақ мұрагері Жәңгір жас болғандықтан хан тағына уақытша сұлтан Шығайдың ұлы Нұралы отырады. Қазақстандағы тұңғыш Қазынашылық үйі де осы жерде ашылды. Мұның барлығы қазақ даласында маңызды реформалар болды.
1823 жылы Жәңгір Бөкейұлы ақ киізге көтеріліп, хан сайланды. 22 жыл билік еткен уақыт бойы Жәңгір хан осы жерде отырықшы өмір салтын қалыптастырып, қазақ тарихында алғаш қазақ-орыс мектебін, дәрігерлік пунктін ашты.
Ертеректе «Орда тарихи-революциялық музейі» деп аталған мұражайды 1962 жылы азамат соғысының ардагері, Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі Ахметфайыз Тажетдинов қоғамдық негізде ұйымдастырып негізін қалаған екен. 2002 жылы «Бөкей ордасы аудандық тарихи-мұражай кешені» МКҚК болып құрылған мұражай аясы кеңейе түсіп, «Мәдени мұра» бағдарламасына сәйкес тарихи үйлер қалпына келтіріліп, жаңа орындар қосылды. Бүгінде Хан ордасындағы ғимараттарды барлығын қайта жаңғыртуда. Кешен құрамына Бөкей орданың тарих мұражайы, Тәуелсіздік мұражайы, Хан сарайының қарулық палатасы, үш кесенеден тұратын естелік пантеоны тағы басқа ғимараттар енген.
Қазақ тарихының беттерінде өзіндік орны бар Бөкей Ордасы ХХ ғасырдың бас кезінде көптеген өзгерісті басынан өткерді. 1925 жылы Бөкей губерниясы таратылып, Орал губерниясының құрамына енгізілді. 1928 жылы Бөкей уезінің аты Орал облысының Орда ауданы болып өзгертілді. Осы уақыттар бастап Бөкей ордасы атауы жойылған болатын. Дегенмен ел тәуелсіздігі ордалықтар үшін екі қуаныш алып келді. Оның бірі – Тәуелсіздіктің 10 жылдығы болса, екіншісі – Орданың 200 жылдығына орай Бөкей Ордасы атауы қайтарылып берілді. «Бөкей Ордасы тарихи музей кешенінің» директоры Махимов Ғайса Темірболатұлы мұражай жәдігерлері туралы мағлұматтармен кеңінен таныстырды.
Қасиетті мекеннен талантты ұлы тұлғалар көптеп шыққан. Атап айтқанда, тарихы терең мекеннен күй атасы Құрманғазы, Дина, Сейтек, Науша сынды тұлғалар қасиетті домбыраның құлағында ойнаған.
Түс ауа «Қасиетті Қазақстан» автокеруені Атырау облысына қарай жолға шығады. Ал шежіресі бай «Бөкей Ордасы» тарихи-музей туралы толық мағлұматты «Айғақ» телеарнасының Батыс Қазақстан облысында арнайы дайындалған «Қасиетті Қазақстан» бағдарламасынан көре аласыздар.
