Қаратаудың етегінде жатқан Бәйдібек ауданында Қарабатыр ескерткіші ашылды. Бүкіл өмірін ат үстінде өткізген бабаға арналған ескерткіш Қызылкөпір жерінде қасқайып тұр. Мың өліп, мың тірілген қазақ жұртында батыр аз емес. Елді, жерді сақтау жолында барлығының өз рөлі бар. Солардың бірегейі Қара батырға ұрпағы құрмет көрсетіп, ат шаптырып, ас берді.
Қызылкөпір елді мекенінің тұрғындары Бәйдібек ауданына қарағанмен, жерінің бір бөлігі Арысқа тиесілі. Сондықтан Түркістан облысындағы қос ауданда ұлан асыр той өтті. Жазушы Мұхтар Әуезовтің шығармасына арқау болған Қызылкөпірде Қарабатыр ескерткіші бой көтерді. Азан шақырып қойған есімі Тілеуке. 1694 жылдардың шамасында Қаратаудың күнгей беткейіндегі Қостұрадан бастау алатын Бөген өзенінің бойында дүниеге келген. 16 жасында қалың қамыс арасындағы жолбарысқа жалғыз барып, оны өлтіріп батыр аты шыққан деген дерек бар. Ал, Тілеукеге Қарабатыр деген ат қалай берілген деген сұраққа тоқталар болсақ. Елімізді, жерімізді қорғау мақсатында Жоңғарлармен шайқаста ерекше көзге түсіп, Қара батыр атанған. Бабаның ерлігі туралы толығырақ білгіңіз келсе, жазушы Қабдеш Жұмаділовтың «Дарабоз» атты тарихи романын парақтап шықсаңыз болады.
Батыр зеректігімен, парасатты пайымымен Төле бидің талғамынан шыққан. Бидің сенімді серіктестігі болып, соңы туыстық-жекжатқа ұласыпты. Яғни, Төле бидің тоқалынан туған Жуаскүл деген қызына Қарабатыр үйленіп, ұрпақ өрбіткен. Тарихта осындай деректер бар. 60 жасына дейін аттан түспей, ел қорғаған Тілеуке батырдың 325 жылдығына орай қойылған ескерткішті Шымкент-Түркістан тас жолының бойынан көресіз.
Бәйдібек ауданының жерінде дүниеге келіп, ескерткіші қойылған батыр баба Алматы облысында жан тапсырған. 1754 жылдары Нарынқол жақта жоңғарлармен шайқасып, садақтың улы жебесі санына тиген. Жанындағы сарбаздары бабаның сүйегін Түркістанға жеткізбек болғанда удың әсерінен әлсіреген батыр есін жиып, қай жерде жантәсілім етсе, сол жерге қоюды тапсырыпты. Ойран төбе маңында қаза тауып, бүгінде сол жерде «Сіргелі Тілеуке батыр» деген жазуы бар кесене тұр. Қазақтың қас батырын жиылған жұрт еске алып, мазмұнды баяндамалар жасалды.
Тілеуке батыр ескерткіші темір-бетон және тастан жасалып, гранитпен қапталған. Жалпы биіктігі 15 метр, батыр бейнесінің биіктігі 5 метр. Монумент авторы – Ерғали Мұстафаев. Ескерткішке жұмсалған қаржы шамамен 50 миллионды құрайды. Бұл ұрпақтарының батырға көрсеткен құрметі, алғысы. Елдің түкпір-түкпірінен келгендер ескерткіштің салтанатты ашылу рәсіміне куә болып, сәулеттік көрінісін көзбен көрді.
Тарих шаңына қанша көмілгенмен, әруақты ерлердің есімі ешқашан ұмытылмайды. Қайта уақыт өткен сайын ұрпақтың санасында жаңғыра бермек. Сөзіміздің дәлелі Қарабатыр болып тұр ғой. Ерлігі жазылған ескерткіш ашылған соң концерттік бағдарлама болды. Мәселен, Тілеуке батырға арналған тарихи әнді жуырда ғана Мемлекет басшысының қабылдауында болған Тамара Асар орындап, әнді Абайша сүйген тыңдарманның құлағы елең етті.
Қырықшақты киіз үй тігіліп, жиылған жұртты рухани бір сілкіндірген бұл іс-шара тұнып тұрған тәрбие. Біріншіден батырдың рухын асқақтатқан игі тірлік. Екіншіден осы маңда жүрген жастарға батырдың ерлігі үлгі. Осындай басқосуларды көріп өскен ұрпақ бабаларының мықты болғанын біліп, ұлан қайыр жердің қадірін түсінеді.
Тарих Қазақстанның бүкіл жерінде сайрап жатыр. Жетісу жерін жаудан тазартарда Тілеуке батыр он мыңдық әскерге түменбасы болып бекітілген. Осыдан Түменбасы Тілеуке деп кей деректерде жазылған. Ескерткіштің маңайында өткен ұлан-асыр тойда ұлттық ойындар ойнатылып, ат шапты. Бағалы сыйлықтар беріліп, әр ауылдық окруктер мен әулеттер тіккен киіз үйде ас берілді. Ұлттық тәрбие беретін, оның бесігі болған қазақ тойы деп міне осыны айтар шамасы.
