Шымкентте қала инфрақұрылымын дамыту және тұрғындардың күнделікті қатынасын жеңілдету бағытындағы жұмыстар жалғасуда. Солардың бірі – Таскен тұрғын алабындағы Ақсүмбе көшесін созу жобасы. Жаңа жол учаскесінің салынуы шаһардың солтүстік бөлігіндегі көлік қозғалысын реттеп, негізгі магистральдарға түсетін салмақты азайтуға мүмкіндік бермек. Жоба ең алдымен Бәйдібек би даңғылына балама көлік бағытын қалыптастыруды көздейді. Халық саны артып, жаңа тұрғын аумақтары қалыптасқан сайын жол инфрақұрылымына түсетін жүктеме де көбейіп келеді. Сондықтан қолданыстағы көшелерді кеңейтумен қатар, жаңа балама бағыттарды дамыту – мегаполистің көлік жүйесін тұрақты қалыптастырудың маңызды шарты. Қазіргі таңда Ақсүмбе көшесінің жалғасын салу үшін қажетті жер учаскелерін мемлекет мұқтажына алу жұмыстары жүргізілуде.
Ақсүмбе көшесін ұзарту жобасын іске асыру барысында жол құрылысына түсетін 33 жер учаскесі мен өзге де жылжымайтын мүлік нысаны анықталған.
Бүгінде оның 12-сі мемлекет меншігіне қайтарылды. Ал қалған 21 жер учаскесі мен тұрғын үйлерге қатысты жұмыстар заң талаптарына сәйкес жүргізілуде.
Атап айтқанда, мүлік нысандарының құны Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңы талаптарына сәйкес тәуелсіз бағалаушы компания тарапынан толық бағаланған. Қазіргі уақытта меншік иелерімен өтемақы мөлшері бойынша келіссөздер жүргізілуде.
Бұл ретте жерді мемлекет мұқтажына алу процесінде заң талаптарының сақталуы мен меншік иелерінің құқықтарын қорғау басты назарда. Меншік иелері ұсынылған өтемақы көлемімен келісім берген жағдайда, жер учаскелерін мемлекет мұқтажына алу рәсімін Шымкент қаласының жер қатынастары басқармасы қолданыстағы заңнамаға сәйкес жүзеге асырады. Яғни жоба тек құрылыс қарқынымен емес, құқықтық рәсімдердің талапқа сай орындалуымен де сабақтасып жатыр.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев елді мекендердің инфрақұрылымын дамыту, көлік қатынасын жақсарту және азаматтарға қолайлы қалалық орта қалыптастыру мәселелерін әлеуметтік-экономикалық саясаттың маңызды бағыттарының бірі ретінде атап келеді. Президенттің тапсырмаларында инфрақұрылымдық жобаларды халықтың нақты қажеттілігімен байланыстыру, елді мекендердің көлік қолжетімділігін арттыру және урбанизация үдерістеріне сай қалалардың инфрақұрылымын алдын ала дамыту қажеттігіне басымдық беріледі.
Бұл талап Шымкент үшін айрықша маңызды. Миллионнан астам халқы бар мегаполисте тұрғындар санының өсуі, жаңа шағынаудандардың бой көтеруі және экономикалық белсенділіктің артуы көлік жүйесіне қосымша салмақ түсіреді. Сондықтан Ақсүмбе көшесін созу секілді жобалардың мәні бір ғана жол учаскесін салумен шектелмейді. Бұл – қаланың болашақ көлік жүйесін қалыптастыруға бағытталған қадам.
Кез келген ірі қалада көлік кептелісін азайтудың тиімді жолдарының бірі – негізгі магистральдарға балама бағыттар қалыптастыру. Ақсүмбе көшесінің жалғасуы іске қосылған жағдайда Таскен тұрғын алабы мен оған жақын аумақтардың көлік қатынасында қосымша мүмкіндік пайда болады. Бұл тұрғындардың қала аумағындағы қозғалысын жеңілдетіп қана қоймай, негізгі жолдардағы көлік ағынын тиімді бөлуге жағдай жасайды.
Әсіресе таңертең және кешкі уақытта көлік қозғалысы күрт артатын кезеңдерде балама жолдардың болуы маңызды. Бір ғана магистральға тәуелділікті азайту – қаланың көлік жүйесінің тұрақтылығын арттыратын фактор.
Сонымен бірге жаңа жолдардың салынуы қоғамдық көлік қозғалысын ұйымдастыруға, жедел қызметтердің нысандарға жету уақытын қысқартуға және тұрғындардың әлеуметтік нысандарға қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Жол салу үшін жер учаскелерін мемлекет мұқтажына алу – кез келген инфрақұрылымдық жобаның маңызды әрі жауапты кезеңі. Бұл процесте бір жағынан қаланың қоғамдық қажеттілігі ескерілсе, екінші жағынан жер және жылжымайтын мүлік иелерінің заңды құқықтары қорғалуы қажет. Сондықтан өтемақы мөлшерін тәуелсіз бағалау және меншік иелерімен келіссөз жүргізу – рәсімнің маңызды бөлігі.
Қазіргі таңда қалған 21 жер учаскесі мен үйлер бойынша осы жұмыстар жүргізіліп жатыр. Меншік иелеріне ұсынылатын өтемақы көлемі тәуелсіз бағалау нәтижелеріне негізделеді.
Заңнамада көзделген барлық рәсімдердің сақталуы жобаның ашық әрі құқықтық тұрғыдан дұрыс жүзеге асуына мүмкіндік береді.
Қаланың қарқынды дамуы жаңа жолдарға ғана емес, көлік жүйесін кешенді жоспарлауға деген қажеттілікті арттырып отыр. Бір ауданның мәселесін шешетін жол екінші аумақтағы қозғалысқа әсер етуі мүмкін. Сондықтан әрбір жаңа магистраль мен жолдың қаланың жалпы көлік желісіндегі орны ескерілуі қажет. Ақсүмбе көшесін созу да осы тұрғыдан маңызды. Жоба іске асқан кезде ол Таскен тұрғын алабының көлік қолжетімділігін арттыратын инфрақұрылымдық нысанға айналмақ. Қалада тұрғын үй құрылысының өсуі, жаңа әлеуметтік және өндірістік нысандардың пайда болуы жол инфрақұрылымын да қатар дамытуды талап етеді. Өйткені жайлы қала – тек жаңа үйлер салынған қала емес. Оның тұрғындары мектепке, жұмысқа, ауруханаға, сауда және әлеуметтік нысандарға қауіпсіз әрі уақытында жете алатын орта болуы керек.
Осы міндеттерді ескере отырып, Ақсүмбе көшесінің жалғасын салу жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Ақсүмбе көшесінің құрылысы – бүгінгі көлік мәселесін шешумен қатар, Шымкенттің ертеңгі көлік жүйесіне жасалған инвестиция. Жоба толық іске асқан жағдайда қаладағы балама бағыттар көбейіп, тұрғындардың қозғалысы жеңілдеп, Таскен тұрғын алабының көлік қолжетімділігі арта түспек.
