Шымкент – аумағы кеңейіп, халқының саны артып, экономикалық әлеуеті күшейіп келе жатқан ірі мегаполис. Қаланың даму қарқыны артқан сайын оның көлік инфрақұрылымына қойылатын талап та күшейе түседі. Бүгінде тұрғындар үшін жаңа жол салу ғана емес, елді мекендер мен шағынаудандар арасындағы байланысты жақсарту, көлік кептелісін азайту, жол жүру уақытын қысқарту және қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету маңызды.
Осы бағыттағы кезекті ірі жоба – Тіленшин көшесіндегі теміржол үстінен салынған жаңа автокөлік өткелі. Нысан техникалық тұрғыда іске қосылып, көлік қозғалысы ашылды. Жол өткелінің ашылуына қала әкімі Ғабит Сыздықбеков, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері және жақын маңдағы елді мекендердің тұрғындары қатысты.
Бұл – қала үшін жай ғана тағы бір жол нысаны емес. Ол күн сайын мыңдаған тұрғынның қозғалысына әсер ететін, көлік ағынын реттеуге мүмкіндік беретін маңызды инфрақұрылымдық жоба.
Тіленшин көшесіндегі өткелдің қажеттілігі ең алдымен теміржол желісіндегі қозғалыстың жоғары қарқындылығымен байланысты. Бұл учаске арқылы тәулігіне орта есеппен 59 пойыз өтеді. Бұған дейін пойыздардың қозғалысына байланысты теміржол өткелі кей уақытта 10–20 минутқа жабылып, нәтижесінде автокөліктердің ұзын-сонар кезегі қалыптасатын.
Көлік кептелісі – тек жүргізушілер үшін қолайсыздық емес. Ол тұрғындардың жұмысқа, оқуға, медициналық және әлеуметтік нысандарға уақытында жетуіне әсер етеді. Сондықтан көлік қозғалысын теміржол қозғалысынан бөлу – қаладағы жол қауіпсіздігі мен логистиканы жақсартудың тиімді шешімдерінің бірі.
Жаңа өткел осы мәселені шешуге бағытталған. Енді автокөлік қозғалысы пойыздардың жүру кестесіне тәуелді болмайды. Бұл өз кезегінде көлік ағынының тұрақтылығын қамтамасыз етіп, жол жүру уақытын қысқартуға мүмкіндік береді.
Мұндай жобалардың маңызы Шымкент секілді халқы тығыз орналасқан, аумағы ұлғайып келе жатқан қала үшін айрықша. Өйткені мегаполистің тұрақты дамуы ең алдымен тұрғындардың күнделікті өміріне қолайлылық әкелетін инфрақұрылыммен өлшенеді.
Шымкенттің көлік инфрақұрылымын жетілдіру мәселесі Мемлекет басшысының мегаполистің инженерлік және көлік жүйесін заманауи талаптарға сай дамыту жөніндегі тапсырмаларымен сабақтас.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев халықпен кездесулерінде және қалаларды дамытуға қатысты тапсырмаларында азаматтардың өмір сүру сапасын арттыруға, жол-көлік инфрақұрылымын жаңғыртуға, көлік қатынасын жақсартуға және қауіпсіздікті қамтамасыз етуге ерекше мән беріп келеді.
Бұл талаптар Шымкентте нақты жобалар арқылы жүзеге асуда. Қаланың аумағы кеңейіп, жаңа тұрғын алаптар қалыптасқан сайын көлік қозғалысының бағыттарын қайта қарау, жаңа жолдар мен жолайрықтарын салу, теміржол өткелдерін жаңғырту қажеттілігі туындайды.
Тіленшин көшесіндегі жаңа өткел де осы жүйелі жұмыстың бір бөлігі. Оның құрылысы өткен жылы басталған. Сонымен қатар Момынов көшесіндегі автокөлік өткелінің құрылысы да қолға алынған болатын. Қаңтар айында Момынов көшесіндегі нысан пайдалануға берілсе, Тіленшин көшесіндегі өткелдің іске қосылуы – биылғы маңызды жобалардың жалғасы.
Екі нысанның да ортақ мақсаты – автомобиль жолдары мен теміржол желісінің қиылысындағы көлік қозғалысын реттеу, тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және қаладағы көлік қатынасын үздіксіз ету.
Қаланың қазіргі даму сипатына қарасақ, жол салу мәселесі бір ғана көшенің немесе шағынауданның қажеттілігімен шектелмейді. Шымкентте жаңа тұрғын үйлер бой көтеріп, жаңа шағынаудандар қалыптасып, халықтың қала ішінде қозғалысы артып келеді. Сондықтан көлік инфрақұрылымы да осы өзгерістерге сай дамуы қажет.
Қала әкімі Ғабит Сыздықбековтің айтуынша, көлік инфрақұрылымын дамыту Шымкенттің даму қарқынына сәйкес жүргізіліп, қаланың әр ауданындағы тұрғындардың қажеттілігі ескерілуі тиіс.
Бұл ретте басты міндеттердің бірі – қаланың бір бөлігін екіншісімен байланыстыратын тиімді көлік дәліздерін қалыптастыру.
Жол өткелінің іске қосылуы тек осы аумақтағы көлік қозғалысына ғана емес, оған іргелес көшелердегі жағдайға да оң ықпал етеді. Көлік ағынының бір нүктеге шоғырлануы азайып, жүргізушілер үшін балама әрі тұрақты бағыт қалыптасады.
Сонымен қатар жаңа нысанның айналасын абаттандыру жұмыстары жалғасады. Бұл жол инфрақұрылымын тек автокөлік жүргізушілеріне қолайлы ету емес, жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігі мен жайлылығын да қамтамасыз ету қажеттігін көрсетеді.
Қазіргі таңда жол инфрақұрылымын бағалауда оның ұзындығы немесе өткізу қабілеті ғана емес, қауіпсіздігі де басты көрсеткіштердің бірі саналады.
Теміржол мен автомобиль жолдарының қиылысындағы қозғалысты бөлу – осы қауіпсіздікті қамтамасыз етудің маңызды тетігі. Жаңа өткел пойыз қозғалысы мен автомобиль ағынын бір-біріне кедергі келтірмейтіндей ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Бұл әсіресе халық көп шоғырланған елді мекендер үшін маңызды. Өйткені жолдағы әрбір артық минут, әрбір кептеліс тұрғындардың күнделікті тұрмысына әсер етеді.
Сондықтан бүгінгі таңда Шымкентте жүзеге асырылып жатқан жол жобаларын қаланың жай ғана көлік инфрақұрылымын кеңейтуі деп бағалау жеткіліксіз. Бұл – ең алдымен тұрғындардың уақытын үнемдеу, қауіпсіздігін арттыру және қаланың өмір сүру сапасын жақсарту бағытындағы жұмыс.
Шымкенттің алдағы даму кезеңінде көлік инфрақұрылымына деген сұраныс одан әрі арта беретіні анық. Қала аумағы кеңейген сайын жаңа жолдар, жолайрықтары, көпірлер мен өткелдер қажет болады.
Осы тұрғыдан алғанда Тіленшин көшесіндегі жаңа автокөлік өткелінің ашылуы – қала инфрақұрылымын кезең-кезеңімен жаңғыртудың нақты нәтижелерінің бірі.
Бастысы, мұндай жобалар тұрғындардың күнделікті өмірінде нақты сезілуі тиіс. Яғни жолдағы уақыт қысқарып, қозғалыс қауіпсіз болып, ауданаралық қатынас жеңілдеуі қажет.
Мемлекет басшысы алға қойған міндеттердің түпкі мақсаты да – инфрақұрылымды халықтың нақты қажеттілігіне қарай дамыту, қалалардың экономикалық әлеуетімен қатар тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыру.
Тіленшин көшесіндегі жаңа өткелдің іске қосылуы – осы бағыттағы жұмыстың кезекті нәтижесі. Ал оның тиімділігі ең алдымен тұрғындардың жолда уақыт жоғалтпай, діттеген жеріне қауіпсіз әрі кедергісіз жетуінен көрінеді. Шымкенттің көлік жүйесі жаңарған сайын мегаполистің тынысы да кеңейіп, қаланың заманауи даму талаптарына сай жаңа келбеті қалыптаса береді.
