Биыл Сұлтанбек Қожановтың туылғанына — 125 жыл. Созақ ауданының Ақсүмбе ауылында дүниеге келген алаш азаматын қазақ жұрты ұлықтап жатыр. 1894 жылы Созақ ауданына қарасты Ақсүмбе ауылында дүниеге келген қайраткердің туған жерінде салтанатты іс-шара өтті.
«Ұлтын ұлықтаған қайраткер» тақырыбында басталған игі іске жүрегінде ұлтқа деген махаббаты бар, Алаш арыстарына құрметі зор азаматтар қатысты.
Сұлтанбек Қожановтың кіндік қаны тамған ауылда қазір 80 шаңырақ бар. Жылына 15 шақты бала туылады екен. Аудан орталығы Шолаққорған ауылынан 150 шақырым қашықтықта орналасқан. Киелі ұя Сұлтанбек Қожановтың сүйіп өскен мекені. Қаратаудың етегінде жатқан Ақсүмбеге жиылған жұрт Құран бағыштап, қайраткердің есімін туған жерімен қоса насихаттады. Ұлтқа қызмет еткен ұстаз, ғалымның туған жерінде ұрпағы өсіп жатыр. Бұрын «Кыргиз» деген атты «Қазақ» деп ауыстыруға үлес қосқандардың қатарында дәл осы Қожанов бар. Сталиннің алдында батыл сөйлеп, ержүректігімен есте қалған Алаш арысының ауылында дәстүрлі ән шырқалып, естелік әңгімелер айтылды.
Қаратаудың етегінде жатқан ауылда Ақбикеш мұнарасы бар. Ең биік нүктеде тұрған мұнараның тарихы өз алдына бір әңгіме. Көрінісі жалғыз қалған өркешке ұқсас. Сұлтанбек Қожанов туралы дерек іздеп, алаш арысының туған жеріне сәлем беруге келгендер сол мұнараға барып, тарихи орыннан рухани азық алып қайтады. Айта берсең, әңгіме көп Ақсүмбе ауылынан шыққан Қожановтың бір өзі таусылмайтын тақырып.
Сырлы Созақтың тумасы киелі Түркістанда орыс мектебінде білім алып, Ташкентте мұғалім семинариясын аяқтаған. Мәскеуде білімін жалғастырып, Кеңестік билік тұсында болған ашаршылыққа қарсы күресіп, белсенділік танытқан қайраткер. Тағдырына терең із қалдырған бағы да, трагадеясы да Сұлтанбек Қожановтың ұлтшылдығы. Ұлт мүддесін жоғары қойған ұлтжандылығы қайран ерді көбелектей отқа жақты. 1937 жылы жазықсыз Ташкентте тұтқындалып, Мәскеу қаласындағы бұрын Ягоданың саяжайы болған жерде атылған.
Сол Коммунарка зиратында үш арыстың жатқаны 2011 жылдары белгілі болды. Онда Сұлтанбек Қожанов, Тұрар Рысқұлов, Нәзір Төреқұловтың сүйегі қалған. Сол жылы «Айғақ» телеарнасының басшысы Дулат Әбіш бастаған шығармашылық ұжым Мәскеуге барып, Коммунарка зиратының ішіне белгітас орнатып қайтқаны көпшіліктің есінде болар. Міне, сол арысымыздың еңбегі, ерлігі ұрпаққа насихатталып жатқаны қуантады.
Ақсүмбе ауылынан шыққан кейін Созақ ауданының орталығы Шолаққорғанда конференция ұйымдастырылды. Шақыртылған қонақтар «Ұлтын сүйген ұлы тұлға» ғылыми жиынға қатысып, экспедиция жолға шықты. Яғни «Ақсүмбеден Ақсу-Жабағылыға дейін» экспедициясы Тұрар Рысқұлов туған өлкеге аттанды. Қос қайраткердің 125 жылдығы енді Түлкібас ауданында өтетін іс-шараға ұласпақ. Алаштың екі бірдей азаматын бөле-жармай біріктірген ғажайып жоба осылай Ақсүмбеден басталды.
