Құрылыс сапасын бақылау, фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және қаланың жасыл қорын ұлғайту – Мемлекет басшысы айқындаған міндеттерді жүзеге асырудың маңызды бағыттары.
Шымкент қаласында тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, құрылыс жұмыстарының сапасын арттыру және экологиялық ортаны жақсарту бағытындағы жұмыстарды жетілдіру мәселелері қала әкімдігінде өткен аппараттық кеңесте талқыланды. Қала әкімі Ғабит Сыздықбековтің төрағалығымен өткен жиында салалық басқармалар мен жауапты мекемелердің атқарған жұмыстары сараланып, алдағы кезеңге арналған басым міндеттер айқындалды.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік басқару жүйесінде заңдылықты қамтамасыз ету, азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру және қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне айрықша мән беріп келеді. Осы міндеттерді жергілікті деңгейде тиімді орындау үшін бақылау тетіктерін жетілдіріп, әр саладағы жұмыстың нәтижелілігін арттыру қажет.
Жиында өсімдіктер карантині саласындағы мемлекеттік бақылаудың жай-күйі қаралды. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитетінің Шымкент қаласы бойынша аумақтық инспекциясының басшысы Қарсыбек Ертуов фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бағытында жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы есеп берді.
Қала экономикасында сауда мен ауыл шаруашылығы өнімдерінің айналымы маңызды орын алатындықтан, экспорттық және импорттық тауарлардың белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеру ерекше маңызға ие. Бұл – өсімдіктер аурулары мен зиянкестерінің таралуына жол бермеудің, отандық өнімнің сапасын сақтаудың және сыртқы нарықтағы сенімді нығайтудың негізгі шарттарының бірі.
Жыл басынан бері «Фитосанитария» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының зертханасында Шымкенттен экспортталатын карантинге жатқызылған 328 мың 237 тонна өнім сараптамадан өткізілген. Оның қорытындысы бойынша 11 889 фитосанитариялық сертификат берілген. Бұдан бөлек, қалаға сырттан жеткізілетін карантиндік өнімдерге де тұрақты бақылау жүргізілуде. Ауыл шаруашылығы алқаптарында зиянды организмдердің таралу қаупін азайту мақсатында агротехникалық және химиялық өңдеу шаралары қолға алынған. Әсіресе шегірткеге қарсы күрес жұмыстары назардан тыс қалған жоқ. Биыл ауыл шаруашылығы мақсатындағы 1 382 гектар жер химиялық өңдеуден өтті. Мұндай шаралар егістік алқаптарын қорғауға, ауыл шаруашылығы өнімдерінің шығынын азайтуға және азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға бағытталған.
Аппараттық кеңесте қала құрылысының сапасы, нысандардың қауіпсіздігі және заң талаптарының орындалуы да кеңінен сөз болды. Қалалық орта сапасы және бақылау басқармасының басшысы Берік Дүйсенов құрылыс саласындағы тексерулердің нәтижелерін баяндап, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілген жаңа Құрылыс кодексінің негізгі талаптарына тоқталды.
Жаңа нормалар құрылыс нысандарын бақылау тәртібін жетілдіруге және белгіленген талаптардың орындалуына жауапкершілікті күшейтуге бағытталған. Енді мемлекеттік құрылыс инспекторлары нысандарды пайдалануға қабылдау рәсіміне қатысады. Ал рұқсат құжаттарынсыз немесе қолданыстағы талаптарды бұза отырып жүргізіліп жатқан құрылыс туралы мәліметтер тиісті уәкілетті органдарға жолданады.
Бақылау шараларының тағы бір маңызды бағыты – өрт қауіпсіздігін сақтау және ғимараттардың мүмкіндігі шектеулі азаматтарға қолжетімді болуын қамтамасыз ету. Бұл талаптар қалалық инфрақұрылымды дамыту барысында тұрғындардың өмірі мен денсаулығын қорғауға, сондай-ақ қоғамдық нысандардың баршаға қолайлы болуына негізделген.
Есепті кезеңде қала аумағындағы 132 құрылыс нысаны тексеріліп, анықталған заң бұзушылықтар бойынша 314 әкімшілік хаттама толтырылған. Нәтижесінде жалпы сомасы 78,1 миллион теңге айыппұл салынды. Тексеру барысында заңсыз құрылыс жүргізу, құрылыс сапасына қойылатын талаптарды орындамау және үлестік құрылыс саласындағы заң бұзушылықтар анықталған.
Қарқынды дамып келе жатқан Шымкент үшін құрылыс көлемін ұлғайту ғана емес, салынып жатқан нысандардың сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету де маңызды. Сондықтан бақылау жұмыстарының жүйелі жүргізілуі, заң талаптарының баршаға бірдей орындалуы және анықталған кемшіліктердің уақытылы жойылуы қаланың тұрақты дамуына тікелей ықпал етеді. Жиында экологиялық ахуалды жақсарту және қаланың жасыл қорын кеңейту мәселесіне де басымдық берілді. Қалалық жайлы ортаны дамыту басқармасының басшысы Әбілқайыр Оңғар Шымкенттің жасыл белдеуін қалыптастыру, орман алқаптарын ұлғайту және күзгі көшет отырғызу науқанына дайындық барысын таныстырды.
Қала аумағын көгалдандыру – тек көріктендіру жұмысы емес, табиғи ортаның тұрақтылығын сақтауға, шаңның таралуын азайтуға және тұрғындар үшін қолайлы орта қалыптастыруға бағытталған ұзақ мерзімді міндет. Осы тұрғыдан алғанда, жасыл желек көлемін көбейту мен отырғызылған көшеттердің жерсінуін қамтамасыз ету қатар жүргізілуі тиіс. Қазіргі таңда «Жасыл белдеу» коммуналдық мемлекеттік мекемесіне бекітілген жер учаскелерінің жалпы көлемі 8 772,6 гектарды құрайды. Оның 5 307,7 гектары мемлекеттік орман қорына тиесілі болса, 3 464,9 гектары жасыл белдеу аумағын қамтиды.
Биыл сәуір айында Түркістан облысынан мемлекеттік орман қорының 3 578,57 гектар жері аталған мекеменің балансына берілді. Бұл қаланың айналасындағы жасыл аумақтарды басқару мен орман қорын ұлғайту бағытындағы жұмыстарды жүйелеуге мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары көгалдандыру жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. Мәселен, 2023 жылы 36 гектар жерге 60 мың көшет, 2024 жылы 186 гектар аумаққа 130 мың көшет отырғызылған. Ал 2025 жылы 54 гектар жерге 40 мың көшет егілді.
Биыл күзде 120 гектар аумаққа 100 мың түп ағаш пен бұта отырғызу жоспарланып отыр. Бұл бастама қаланың экологиялық әлеуетін арттыруға және жасыл аймақтардың көлемін кеңейтуге бағытталған. Дегенмен, көгалдандырудың нәтижесі отырғызылған көшеттердің санымен ғана өлшенбейді. Олардың жерсінуі, тұрақты суарылуы, күтім жасалуы және бірнеше жыл бойы сақталуы да маңызды. Сондықтан жоспарланған жұмыстарды сапалы ұйымдастырумен қатар, егілген көшеттердің кейінгі жай-күйін бақылау қажеттігі туындайды.
Аппараттық кеңес қорытындысында қала әкімі Ғабит Сыздықбеков жауапты басқармалар мен мекемелерге бірқатар міндет жүктеді. Атап айтқанда, өсімдіктер карантині саласындағы талаптардың сақталуын бақылауды күшейту, құрылыс нысандарындағы заң бұзушылықтардың алдын алу және қауіпсіздік нормаларының орындалуын қамтамасыз ету қажеттігі атап өтілді. Сонымен қатар күзгі ағаш отырғызу науқанына уақытылы дайындалып, жұмыстарды белгіленген мерзімде әрі сапалы орындау міндеті қойылды. Бұл ретте көшет отырғызылатын аумақтарды дұрыс таңдау, ағаштардың жергілікті табиғи жағдайларға сәйкестігін ескеру және олардың күтімін ұйымдастыру мәселелеріне мән беру қажет. Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау ең алдымен нақты іспен және халық сезінетін нәтижемен өлшенеді. Осы тұрғыдан алғанда, фитосанитариялық қауіпсіздікті нығайту, құрылыс сапасын бақылау және қаланың жасыл қорын кеңейту – Шымкенттің орнықты дамуына қызмет ететін өзара сабақтас бағыттар.
Заң талаптарының сақталуы, жауапты мекемелердің жұмысты үйлесімді атқаруы және қабылданған шешімдердің нәтижелі орындалуы тұрғындар үшін қауіпсіз, жайлы әрі экологиялық қолайлы қала қалыптастыруға негіз болады.
